Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Występuję w imieniu osoby niewidomej, posiadam Pełnomocnictwo do reprezentowania go.Przez kilkanaście lat jego siostra mieszkająca blisko niego opiekowała się nim, robiąc zaupy, płacąc rachunki, pomagagając mu etc. Czy może uzyskać specjalny zasiłek opiekuńczy? Aktualnie nie pracuje, nie ma żadnych dochodów. Jej mąż posiada gospodarstwo rolne. Wiem, że od tego roku zmieniły się przepisy i taka osoba musi zrezygnować z pracy żeby dostać tego typu zasiłek. Czy takiej osobie opiekującej się osobą niewidomą przysługuje jakikolwiek zasiłek? Osoba niewidoma pobiera aktualnie rentę w wysokości 389 zł oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Niestety te pieniążki nie wystarczają na życie - proszę o pomoc.

 


 

Dzień dobry, Prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Aby odpowiedzieć na Pani pytanie, konieczna jest analiza przesłanek przyznania tego prawa. Nie znając w pełni sytuacji prawnej osób, o których Pani pisze, trudno udzielić jednoznacznej odpowiedzi.

Tak więc, zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Kilka uwag:

  • 1. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi.
  • Rodzeństwo jest więc w kręgu osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, ale należy pamiętać o ustalonej przez ustawodawcę kolejności. Najpierw dzieci świadczą na rodziców. Jeśli osoba wymagająca opieki ma dzieci, one są zobowiązane w pierwszej kolejności. Jeśli nie ma dzieci, lub nie mogą świadczyć - następne w kolejności są wnuki (pełnoletnie, utrzymujące się samodzielnie), prawnuki, itd. Następni są rodzice. Dopiero na końcu - rodzeństwo.
  • 2. Zgodnie z art. 132 KRO, obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.
  • Jeśli siostra jest jedynym żyjącym członkiem rodziny (nie ma rodziców, dzieci, wnuków), albo nie mogą oni świadczyć alimentów, to oczywiście ona będzie osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny.
  • 4. Osoba wymagająca opieki musi legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
  • 5. Sformułowanie "jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" oznacza, że specjalny zasiłek opiekuńczy nie będzie przysługiwał osobie, która nigdy nie pracowała. Przy świadczeniu pielęgnacyjnym mowa również o osobach, które "nie podejmują" pracy zarobkowej, a więc zakres jest szerszy.

Kolejnym kryterium jest dochód:

Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 - jest to kwota 623 zł.
Za dochód rodziny osoby wymagającej opieki, uważa się dochód następujących członków rodziny - w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia:

  • a) osoby wymagającej opieki,
  • b) małżonka osoby wymagającej opieki,
  • c) osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko,
  • d) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia - z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.

Szczegółowe zasady ustalania dochodu znajdują się w w/w ustawie (w tym zasady ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego - m.in. art. 5 ust. 8-9). Ustawę można znaleźć na www.isap.sejm.gov.pl

Ostatnimi z kryteriów są przyczyny, które wyłączają prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przyczyny te mogą występować po stronie osoby wymagającej opieki, jak i po stronie osoby sprawującej opiekę.

Specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli:

  1. osoba sprawująca opiekę:
    1. ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,
    2. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów,
    3. ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego,
    4. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
  2. osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;
  3. na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;
  4. członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;
  5. na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;
  6. na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. O odpowiednie formularze i szczegóły dotyczące wymaganych dokumentów proszę dowiadywać się w urzędzie gminy. Niezależnie od powyższego, jeśli Pani mocodawca jest osobą niewidomą od urodzenia, albo ta niepełnosprawność powstała:
    1. nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
    2. w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, i zostało to odnotowane w orzeczeniu o niepełnosprawności, to być może siostra mocodawcy będzie mogła się ubiegać o świadczenie pielęgnacyjne, które jest przyznawane na nieco innych zasadach (np. brak kryterium dochodowego). Oczywiście, można mieć przyznane tylko jedno świadczenie naraz - specjalny zasiłek opiekuńczy, albo świadczenie pielęgnacyjne.

Z poważaniem,
Mateusz Turski