Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

w tym z górskich wędrówek. Jest to dość istotny problem. Na temat likwidacji barier fizycznych, a zwłaszcza prawnych, ograniczających osobom niepełnosprawnym (zwłaszcza ruchowo oraz niewidzącym i niedowidzącym) poruszanie się po górach zastanawiano się podczas konferencji „Góry dostępne dla wszystkich”. Zorganizowała ją Fundacja Wspierania Inicjatyw Społecznych „Pogranicze Bez Barier” wraz z Polskim Towarzystwem Turystyczno-Krajoznawczym. W dniach 26–27 kwietnia bieżącego roku w Starostwie Powiatowym w Bielsku-Białej i w Schronisku Górskim PTTK na Szyndzielni, położonym na wysokości 1001 m n.p.m. debatowano o turystyce osób niepełnosprawnych. Punktem wyjścia było otwarcie szlaków górskich dla osób niepełnosprawnych. Konferencja odbyła się pod patronatem Ministerstwa Środowiska, Ministerstwa Sportu i Turystyki, Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju, Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Uczestniczyli w niej między innymi: posłowie na Sejm RP – Małgorzata Wypych i Jacek Falfus, Jacek Sagan – dyrektor departamentu Leśnictwa Ministerstwa Środowiska, Przemysław Herman – naczelnik Wydziału Ewaluacji Departamentu EFS Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju, Grzegorz Szetyński – wicestarosta powiatu bielskiego, Jan Wroński – dyrektor Śląskiego Oddziału PFRON, Anna Wandzel – dyrektor Mazowieckiego Oddziału PFRON, Beata Białowąs – dyrektor Izby Rzemieślniczej w Katowicach. Jej uczestnikami byli też przedstawiciele Babiogórskiego Parku Narodowego, Lasów Państwowych, organizacji osób niepełnosprawnych, organizacji społecznych, jak też architekci z Politechniki Warszawskiej.

Bogumił Kanik, prezes fundacji „Pogranicze Bez Barier”, powiedział na wstępie: „Konferencja ta różni od tych typowych, ponieważ realizowana jest ze środków własnych fundacji «Pogranicze Bez Barier» oraz Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego. Chodzi nam o stworzenie systemu. Chcemy doprowadzić do zwiększenia dostępności osób niepełnosprawnych w górach”. Jerzy Kalarus, prezes spółki Schroniska i Hotele PTTK „Karpaty”, przedstawił bazę noclegową, którą zarządza. To 46 obiektów dysponujących około dwu i pół tysiącami miejsc noclegowych, promujących turystykę górską i zapewniających bezpieczeństwo wędrujących po górach. Podkreślił i pokazał na slajdach w przygotowanej prezentacji obiekty, mające zmodernizowaną infrastrukturę służącą ochronie środowiska i poszanowania energii.

„Ruch to zdrowie” – może w tym miejscu brzmi to dziwnie, ale mniejsza sprawność fizyczna czy brak ruchu jest przecież czynnikiem wpływającym na osłabienie narządu ruchu oraz kondycję umysłową i stan emocjonalny, co pogarsza i tak trudne warunki życia osób z różnymi stopniem i rodzajem niepełnosprawności oraz – co trzeba podkreślić – ich rodzin. Brak możliwości poruszania się pogłębia dyskomfort psychiczny. Wiele osób niepełnosprawnych straciło nadzieję na jakąkolwiek zmianę, żyjąc w warunkach, które im stwarzamy. Powinno się dążyć do tworzenia komfortu psychicznego, a przynajmniej do usunięcia przeszkód stojących na drodze do jego osiągnięcia.

Tymi przeszkodami są przede wszystkim bariery prawne i ekonomiczne. Co prawda, w ostatnich latach system prawny w naszym kraju dotyczący osób niepełnosprawnych uległ korzystnym zmianom, ale dotyczyły one ułatwień w zdobywaniu wykształcenia czy zatrudnienia. Co jednak z uprawianiem turystyki przez osoby niepełnosprawne? Jakie akty prawne należałoby wprowadzić, aby umożliwić osobom niepełnosprawnym uprawianie turystyki, zwłaszcza górskiej? Nad tym, między innymi, zastanawiano się podczas konferencji, podobnie jak i nad tym, co może pomóc w udostępnianiu gór w sferze działań samorządowych, jak motywować samorządy do włączania się w zniesienie barier osobom z różnym stopniem i rodzajem niepełnosprawności.

Benedykt Wojcieszak, wiceprzewodniczący Rady ds. Turystyki Osób Niepełnosprawnych Zarządu Głównego PTTK mówił, że musimy przełamywać takie bariery i uświadamiać wszystkim, że warto inwestować w aktywność turystyczną, „że jest ona równie wartościowa, a czasami bardziej niż rehabilitacja ta medyczna, w zaciszu salek i gabinetów zabiegowych”. Podkreślił, że Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze 31 lipca 2017 r. złożyło do Sejmu RP petycję w sprawie zmiany ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych poprzez utworzenie Funduszu Rozwoju Turystyki Społecznej, którego „utworzenie zapewni systemowe wsparcie aktywności turystycznej, w tym osób niepełnosprawnych, na poziomie porównywalnym ze wsparciem sportu dla wszystkich. Co ważne, wdrożenie tej koncepcji będzie neutralne dla finansów publicznych, za to znakomicie wpisuje się w realizację ogłoszonego przez premiera Mateusza Morawieckiego programu rządowego «Dostępność Plus». PTTK znalazło się w zaszczytnym gronie trzydziestu pierwotnych sygnatariuszy «Partnerstwa na rzecz dostępności»”. Zwrócił uwagę na to, że „to polski lekarz królewski dr Wojciech Oczko już w XVI wieku głosił, że «Ruch może zastąpić wiele leków, ale nawet wszystkie leki razem wzięte nie zastąpią ruchu». I wcale nie musi to być ruch w ramach rywalizacji sportowej, lecz także w ramach tej przez lata niedocenianej i marginalizowanej – aktywności turystycznej”.

g3x400Stanisław Schubert, prezes Karkonoskiego Sejmiku Osób Niepełnosprawnych i jednocześnie członek Rady ds. Turystyki Osób Niepełnosprawnych Zarządu Głównego PTTK, mówił na temat jedynej jak dotychczas w Polsce trasy wysokogórskiej przystosowanej do potrzeb turystów niepełnosprawnych, jak też zaprezentował film obrazujący historię i przebieg jej realizacji od stacji wyciągu na Małej Kopie do Domu Śląskiego na Równi pod Śnieżką w Karkonoszach. Wspomniał też o wydanym przewodniku turystycznym „Dolny Śląsk otwarty dla każdego – 100 tras dla osób niepełnosprawnych”, uwzględniającym przede wszystkim potrzeby osób niepełnosprawnych ruchowo, prezentującym trasy o trzech stopniach trudności i długości.

Bogumił Kanik przedstawił uczestnikom konferencji propozycję szlaków w Beskidach. Powiedział również, że „zwyczajowo dostosowanie szlaków dla osób niepełnosprawnych polega na budowaniu nowych dróg. Nie ingerując w środowisko naturalne, chcemy wprowadzić pojazdy elektryczne przypominające bardziej czterokołowe albo trójkołowe rowery, albo dwukołowe pojazdy, na podwoziu typu SpinCar i elektrycznych, zamiast budowania dróg”. Zaprosił też przedstawicieli producentów specjalistycznych pojazdów terenowych, których możliwości poruszania się na górskich szlakach zaprezentowano podczas konferencji na Szyndzielni.

Uprawianie turystyki przez osoby niepełnosprawne wymaga odwagi i rozwagi, ale też i niemałych środków finansowych. W wielu przypadkach konieczna jest pomoc osoby trzeciej, wolontariusza, aby niepełnosprawny turysta mógł pokonać trasę w górach czy uczestniczyć w spływie rzekami. Urządzenia typu Swincar (z napędem elektrycznym; stabilność na zboczach do 50% nachylenia, pokonywanie stoków o nachyleniu 70 stopni) czy trójkołowe rowery (napędzane ręcznie) są z pewnością wspaniałym ułatwieniem pokonywania szlaków górskich, ale z uwagi na ich cenę konieczne jest wsparcie finansowe udostępniania ich osobom niepełnosprawnym, aby mogły one wyruszać również na górskie szlaki turystyczne.

Elżbieta Matusiak-Gordon

„Gościniec PTTK”