Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

ROZŁOŻYĆ SPRAWIEDLIWIEJ OBOWIĄZEK ZATRUDNIANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

Próg 25 pracowników, powyżej którego istnieje obowiązek zatrudniania 6% osób niepełnosprawnych, jest w dzisiejszej strukturze gospodarczej anachroniczny i sztuczny. Przede wszystkim pochodzi z innej epoki gospodarczej. Z powodów o których piszemy poniżej, a także w celu zwiększenia wpływów na PFRON, proponujemy obniżyć go do 10 osób w przeliczeniu na pełne etaty, czyli wyłączyć z obowiązku zatrudniania osób niepełnosprawnych jedynie mikroprzedsiębiorstwa.

Kiedy ponad 20 lat temu uchwalano ustawę o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, podjęto decyzję o nałożeniu obowiązku zatrudnienia 6 % osób niepełnosprawnych na przedsiębiorstwa zatrudniające powyżej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty. Był rok 1991, scentralizowana gospodarka odziedziczona po PRL-u charakteryzowała się dużą koncentracją zatrudnienia: 90% pracodawców zatrudniało 50 i więcej pracowników. Proces przemian społeczno-gospodarczych wpłynął na strukturę zatrudnienia. W roku 1997 roku dokonano zmiany ustawy o rehabilitacji zawodowej, obniżając do 25 zatrudnionych liczbę pracowników stanowiącą próg obowiązku zatrudniania 6 % osób z niepełnosprawnością. Tak jest do dziś.

Tymczasem dynamika procesów gospodarczych spowodowała, że struktura zatrudnienia w polskich firmach uległa dalszej radykalnej zmianie. W chwili obecnej zakłady zatrudniające powyżej 25 pracowników stanowią zaledwie 4 % wszystkich pracodawców. Oznacza to, że udział przedsiębiorstw zobowiązanych do zatrudniania osób z niepełnosprawnością w ogólnej liczbie przedsiębiorstw zmniejszył się z 90% do 4 %, co można uznać za rażąco niesprawiedliwą proporcję nie tyko w zakresie nałożonych obowiązków tworzenia miejsc pracy dla tej grupy społecznej.

W tym samym czasie podjęto decyzję o subsydiowaniu wynagrodzeń osób niepełnosprawnych w zakładach otwartego rynku pracy i zakładów pracy chronionej. Zakłady otwartego rynku pracy zatrudniające do 25 osób w przeliczeniu na pełne etaty oraz firmy zatrudniające powyżej 25 w tym powyżej 6 % osób z niepełnosprawnością zyskały prawo do otrzymywania dofinansowania wynagrodzeń zatrudnionych osób z niepełnosprawnością.

Polski system rehabilitacji zawodowej i zatrudnienia osób niepełnosprawnych znalazł się w szczególnej sytuacji. 4% ogółu pracodawców jest zobowiązanych do finansowania kosztów zatrudniania osób niepełnosprawnych u pozostałych 96 % pracodawców. Ponieważ budżet państwa od kilkunastu lat ogranicza finansowanie wydatków na rehabilitację zawodową osób z niepełnosprawnością, mamy do czynienia ze względnie trwałym zagrożeniem płynności finansowej PFRON.

W celu zwiększenia wpływów na PFRON proponujemy obniżyć próg zatrudnienia w zakładach zobowiązanych do zatrudniania 6 % osób niepełnosprawnych z 25 do 10 osób w przeliczeniu na pełne etaty, czyli wyłączyć z obowiązku jedynie mikroprzedsiębiorstwa, co zwiększy wskaźnik przedsiębiorstw objętych zakazem dyskryminowania osób niepełnosprawnych w zatrudnieniu.

Jakie efekty przyniesie proponowana zmiana?
1. Zwiększy się liczba przedsiębiorstw objętych zakazem dyskryminacji osób niepełnosprawnych w zatrudnieniu co winno pozytywnie wpłynąć na wzrost zatrudnienia w tej grupie społecznej.

2. Zwiększy się liczba przedsiębiorstw, które jeśli nie zdecydują się na wypełnienie ustawowego nakazu zatrudnienia, będą musiały dokonywać wpłat na PFRON

3. Zmniejszy się liczba przedsiębiorstw uprawnionych do otrzymywania subsydiów płacowych na zatrudnionych pracowników posiadających orzeczenie o niepełnosprawności.

Prezentowane przez nas rozwiązanie wielokrotnie pojawiało się w debacie publicznej jako postulat strony społecznej (bez organizacji pracodawców). Za każdym razem zarówno strona rządowa jak i pracodawcy skutecznie blokowali jego realizację motywując odmowę jego wprowadzenia nadmiernymi kosztami ponoszonymi przez przedsiębiorstwa w formie wpłat na PFRON. Postulat ten jest kompletnie nieprawdziwy. Każdy pracodawca zobowiązany do zatrudniania 6 % osób niepełnosprawnych ma bowiem wybór bądź zatrudnić pracownika z niepełnoprawnością (nie płacąc na PFRON) bądź dokonywać wpłat na PFRON, wspierając w ten sposób zatrudnienie niepełnosprawnych u innego pracodawcy.

Społeczna korzyść tego rozwiązania jest oczywista. Po pierwsze społeczny obowiązek zakazu dyskryminacji osób niepełnosprawnych w zatrudnieniu zostanie rozłożony bardziej równomiernie. Po drugie z jednej strony zwiększą się wpływy na PFRON, z drugiej zwiększy się zatrudnienie osób niepełnosprawnych bez konieczności finansowania tego wzrostu ze środków PFRON.
Wiesław Jasiaczyk