Ocena użytkowników: 4 / 5

Gwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Schizofrenia zwana jest „chorobą królewską” ze względu na złożoność objawów i postaci, jakie może przybierać. Przeciętnie jedna osoba na sto żyje z diagnozą tej choroby. Jej początek zazwyczaj przypada między 15 a 25 rokiem życia. Dlatego często mówi się, że jest to choroba młodych ludzi. Co ciekawe, schizofrenicy pomimo wielu powodujących cierpienie psychiczne symptomów, przeważnie nie mają poczucia choroby i nie odczuwają potrzeby leczenia. Schizofrenia należy do grupy psychoz czyli poważnych form psychopatologii, które odznaczają się zaburzeniami postrzegania, komunikacji, nastroju, zachowania, a także utratą kontaktu z rzeczywistością. Podstawowymi symptomami schizofrenii są : wycofywanie się z rzeczywistości, płytkie lub niedostosowane emocje, zaburzenia myślenia. Częste są również halucynacje, urojenia oraz stereotypie ruchowe.

Za zaburzenie psychiczne schizofrenia została uznana po raz pierwszy w 1857 r przez B. Morela, opisującego przypadek 13-letniego chłopca, którego funkcjonowanie całościowe uległo pogorszeniu bez żadnej widocznej przyczyny. Morel założył, że objawy otępienia u pacjenta zostały spowodowane czynnikami dziedzicznymi i są nieodwracalne. Sam termin „schizofrenia” został utworzony przez E. Bleulera w 1911 r i oznacza dosłownie „rozszczepiony umysł” ( z greckich słów „schizo – rozszczepiam” i „fren” – umysł).

Do diagnozy schizofrenii według DSM - IV konieczne jest stwierdzenie co najmniej 2 spośród następujących objawów:

  • Urojenia – np. wielkościowe, prześladowcze, zazdrości czy hipochondryczne
  • Omamy – słuchowe, wzrokowe, węchowe,itd.
  • Zachowanie katatoniczne lub znaczna dezorganizacja zachowania
  • Dezorganizacja mowy
  • Objawy negatywne – spłycony afekt, bezwolność, anhedonia, brak umiejętności społecznych, zaburzenia uwagi

Warto wiedzieć, że jeśli wystepują halucynacje słuchowe – np. chory słyszy głosy, które dyskutują ze sobą lub omawiają zachowanie i myśli pacjenta, lub też pojawiają się dziwaczne urojenia, do postawienia diagnozy wystarczy jeden z powyższych objawów. Symptomy te muszą trwać co najmniej miesiąc, podczas gdy pozostałe objawy trwają bez przerwy przez co najmniej pół roku.

Objawy choroby dzieli się ogólnie na pozytywne – nazywane tak z powodu występowania u pacjentów dodatkowych elementów w funkcjonowaniu oraz negatywne ( polegające na braku pewnych funkcji psychicznych).

Do objawów pozytywnych zaliczamy omamy, urojenia, zaburzenia myślenia formalnego oraz dziwaczne zachowanie. Do objawów negatywnych należą: spłycenie afektu, alogia, apatia, anhedonia czyli brak umiejętności odczuwania przyjemności, zaburzenia uwagi oraz brak umiejętności społecznych.

Objawy te są bezpośrednio powiązane z wysokim współczynnikiem nawrotów choroby i zwiększonym prawdopodobieństwem trwałego pogorszenia funkcjonowania. Wczesnie występujące i postępujące objawy negatywne niekiedy sygnalizują trwały postęp choroby prowadzący do trwałego upośledzenia funkcjonowania psychospołecznego.

W klasyfikacji DSM-IV wyróznia się 5 podtypów schizofrenii:

  • postać paranoidalną, zdezorganizowaną, katatoniczną, rezydualną i niezróżnicowaną.

W postaci zdezorganizowanej (hebefrenicznej) występuje przede wszystkim dezorganizacja mowy i zachowania oraz płytki, niedostosowany afekt – chory np. niespodziewanie wybucha chichotem bez powodu. W postaci katatonicznej następują skrajne zaburzenia aktywności motorycznej – znieruchomienie czy też podniecenie ruchowe, przy  schizofrenii paranoidalnej pacjent tworzy złożony system urojeń, najczęściej o treści prześladowczej i wielkościowej, niekiedy też są to urojenia zazdrości. Osoba może sądzić, że jest kimś wyjątkowym dla świata np. posiada supermoce, a jednocześnie ktoś lub jakieś siły zagrażają jej i spiskują przeciwko niej. Kolejną opisywaną postacią schizofrenii jest postać rezydualna –zdominowana przez wymienione wcześniej objawy negatywne. Chorego cechuje bardzo uboga mowa, mniejsza aktywność psychomotoryczna, zaburzenia komunikacji niewerbalnej. Urojenia i halucynacje, tak charakterystyczne dla pozostałych postaci choroby tu występują niezwykle rzadko. Ostatnim rodzajem tej choroby jest schizofrenia niezróżnicowana. Osoba, która na nią zapada, wcześniej przejawiała objawy innych jej postaci. W obecnym obrazie choroby występują natomiast objawy mieszane lub wielopostaciowe. Chaos myślenia, uczuć i działań pacjenta jest tak duży, że jego zachowanie staje się dla innych niezrozumiałe i dziwaczne.

Etiologia choroby nie jest do końca jasna. Niewątpliwie istnieje dziedziczna predyspozycja do jej rozwoju. U części pacjentów może ona stanowić głowną przyczynę schorzenia, lecz wśród innej grupy jest jedynie czynnikiem jej sprzyjającym. Badania wykazują związek również między przebytymi infekcjami wirusowymi i niewłaściwym sposobem odżywiania się matki w drugim trymestrze ciąży a wzrostem ryzyka wystąpienia u dziecka schizofrenii.

Warto mieć świadomość, że każda potencjalna przyczyna zaburzeń pracy mózgu ( problemy genetyczne, zaburzenia okołoporodowe, uraz, choroby wirusowe itd.) może mieć znaczenie w rozwoju schizofrenii, doprowadzając do zaburzenia funkcjonowania mózgu lub też zaburzeń równowagi neurotransmiterów takich, jak: dopomina, serotonina, noradrenalina.

Większość badaczy nie uznaje czynników psychologicznych za główną przyczynę choroby. Mogą one być jednak bardzo ważne w rozwoju i podtrzymaniu schizofrenii. Do powstania choroby znacząco przyczyniają się 2 czynniki: zaburzenia komunikacji w rodzinie oraz hermetyczna ekspresja emocjonalna.

Jeśli chodzi o możliwości terapii, całkowite wyleczenia należą do rzadkości. Podstawową metodą leczenia jest farmakologia – systematyczne przyjmowanie leków psychotropowych. Ponieważ metoda ta najskuteczniej niweluje objawy pozytywne choroby, natomiast w przypadku objawów negatywnych jest mało skuteczna, ważne jest jednoczesne stosowanie psychoterapii indywidualnej i grupowej, niekiedy również terapii rodzinnej i małżeństw. Terapia pozwala chorym zredukowac wysoką ekspresję emocjonalną oraz nabyć wiele umiejętności społecznych. Pomocna może być również terapia zajęciowa, terapia ekspresywna czy też techniki sprzężenia zwrotnego. Należy pamiętać, że wielu chorych dzięki leczeniu może poprawnie funkcjonować w społeczeństwie, pełniąc z powodzeniem różne role życiowe. Istotną rolę terapeutyczną odgrywa udzielenie pomocy i wsparcia schizofrenikom w powrocie do życia rodzinnego i zawodowego. Stały kontakt z pacjentami, wspieranie ich w codziennych działaniach pomaga przetrwać kryzysy wewnętrzne, ćwiczyć umiejętności społeczne, nawiązywać satysfakcjonujące relacje z ludzmi.

Bibliografia:

  • J. Butcher, R. Garson, S. Mineka “Psychologia zaburzeń. Człowiek we współczesnym świecie.”
  • M. Seligman „Psychopatologia”.
  • R. Meyer „Psychopatologia”.

Przypominamy, że w KSON w ramach Karkonoskiego Ośrodka Rehabilitacji Społecznej Osób Niepełnosprawnych funkcjonują: psycholog - Pani Maja Kozłowska i psychoterapeuta -Pani Agnieszka Kubacka. Informacje i zapisy w biurze KSON, tel. 800 700 025.