Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Znaczącą przeszkodą dla osoby upośledzonej umysłowo w znalezieniu zatrudnienia jest brak umiejętności pełnego kierowania swoim życiem, co pociąga za sobą konieczność pomocy i opieki osób trzecich. Ustawa o pomocy społecznej (Dz.U. 2004 nr 64 poz. 593  z poz. zm.) kwalifikuje m.in. niepełnosprawność intelektualną (wcześniej uwarunkowaną niskim dochodem), jako sytuację, w której zachodzi konieczność udzielenia pomocy. Pomoc udzielana przez pracownika socjalnego może mieć charakter zarówno finansowy, materialny jak i usługowy. Celem pomocy jest likwidowanie lub redukowanie sytuacji problemowych, a także ograniczanie i modyfikowanie odczuwanych problemów życiowych, także związanych z poszukiwaniem pracy zawodowej.

Pomoc w osiągnięciu sukcesu w pracy osoby z upośledzeniem umysłowym wymaga włożenia wiele wysiłku. Pracownik socjalny powinien zdawać sobie sprawę z licznych trudności, które będzie musiał przezwyciężyć. Aby rehabilitacja osób niepełnosprawnych się udała niezbędne są sprzyjające postawy społeczne, tj. wiedza, pozytywne nastawienie emocjonalne i konkretne działania. Do zadań pracownika socjalnego należy więc obalanie stereotypów związanych z postrzeganiem osób upośledzonych umysłowo. W pierwszej kolejności sam powinien pozbyć się swoich negatywnych przekonań. Nie może on uważać, że ludzie z upośledzeniem umysłowym nie są w stanie niczego się nauczyć, nie mają zainteresowań, talentów i normalnych potrzeb psychicznych właściwych dla wieku.
W kontakcie z osobą niepełnosprawną pracownik socjalny musi pamiętać o życzliwych, pełnych zrozumienia relacjach oraz o poszanowaniu jego praw. Ważne jest mobilizowanie do wysiłku, a także rozładowywanie napięcia psychicznego oraz utwierdzanie w przekonaniu, że życie ma sens i że warto podejmować wysiłek. Nadrzędnymi wartościami wyznawanymi przez pracownika socjalnego powinny być empatia, akceptacja, autentyczność, a także poszanowanie godności ludzkiej (Rybczyńska, Olszak-Krzyżanowska, 1999).

Od pracownika socjalnego wymaga się dogłębnej diagnozy swojego klienta. Oczekuje się od niego twórczego podejścia i wytrwałości w poznawaniu indywidualnych uzdolnień i zainteresowań kandydata do pracy oraz zaplanowania odpowiedniego szkolenia, znalezienia dla niego pracy oraz wsparcia w niej. Istotne jest udzielanie niezbędnych informacji zarówno osobie niepełnosprawnej intelektualnie jak i jej rodzinie. Należy pamiętać, że osoba upośledzona intelektualnie jest klientem wymagającym dużego zaangażowania.

Pracownik socjalny by móc odpowiednio pokierować osobą niepełnosprawną musi znać również możliwości jakie oferuje osobie niepełnosprawnej intelektualnie rynek pracy i po wstępnym rozpoznaniu możliwości, kwalifikacji, zainteresowań i preferencji zawodowych takiej osoby wyszukać odpowiedniego dla niej miejsca pracy. Ważna jest też znajomość ograniczeń, które wiążą się z konkretnym rodzajem zatrudnienia.

Obecnie zdecydowana większość osób z niepełnosprawnością intelektualną pracuje w zakładach pracy chronionej, zamiast w firmach na otwartym rynku pracy. Niestety nawet tym osobom z niepełnosprawnością intelektualną, które są zdolne uzyskać kwalifikacje i szkolenie w warunkach pracy chronionej, nie zapewnia się potrzebnego wsparcia, by mogły zrobić kolejny, niezbędny krok i otrzymać zatrudnienie w zwykłym zakładzie pracy (Wapiennik, 2005). Pracownik socjalny powinien więc wpierw szukać możliwości pracy na otwartym rynku, a dopiero później, gdy takiej możliwości nie będzie, zwrócić się w stronę rynku zamkniętego. W celu jak najlepszego wypełnienia tego postulatu powinien być w stałym kontakcie z instytucjami pozarządowymi, które zajmują się wspieraniem osób niepełnosprawnych w poszukiwaniach pracy i tworzą różnego rodzaju projekty mające im pomóc. Nie można również zapomnieć o roli jaką ma tutaj doradca zawodowy, do którego również może skierować pracownik socjalny. Jego zadaniem jest doradzenieczłowiekowi tak, aby znalazł dla siebie bardziej odpowiednie miejsce w społeczeństwie, aby życie jego uzyskałolepszą jakość.

Głównym celem pracy socjalnej z osobą niepełnosprawną intelektualnie jest doprowadzenie do stanu, w którym dana osoba jest zdolna do poradzenia sobie w życiu codziennym.Aby zrealizować powyższy cel z pracownik socjalny powinien pomoc w znalezieniu zatrudnienia osobom niepełnosprawnym intelektualnie, zgodnie z ich możliwościami psychofizycznymi i kwalifikacjami zawodowymi. Praca dla tych osób jest niekwestionowaną wartością, która daje im poczucie godności i zwiększa wiarę we własne możliwości, a także może pomóc im w odnalezieniu swojego miejsca na ziemi i pozwala na
w miarę samodzielne życie.

Bibliografia:

  1. Rybczyńska, D., Olszak-Krzyżanowska, A. (1999). Aksjologia pracy socjalnej – wybrane zagadnienia. Katowice.
  2. Wapiennik, E. (2005). Prawa osób z niepełnosprawnością intelektualną. Dostęp do edukacji i zatrudnienia. Polska. Warszawa.