Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Celem kształtowania i rehabilitacji młodzieży niewidomej jest przygotowanie jej do udziału w życiu społecznym i zawodowym. Praca zapewnia zarówno osobom z niepełnosprawnością, jak i osobom zdrowym niezależność osobistą i materialną, jednak dla tych pierwszych ma dodatkową wartość – kompensuje ograniczenia wynikające z deficytów. Z tego też powodu osoby z niepełnosprawnością przypisują pracy ogromne znaczenie, co jest zrozumiałe, ponieważ praca stanowi dla nich nie tylko źródło zarobku, ale również jest łącznikiem z życiem społecznym oraz wyznacznikiem normalnego trybu życia i własnej wartości. Aby jednak praca zapewniała osobie z niepełnosprawnością samorealizację, zaspokajała jej potrzeby oraz umożliwiała rozwój (przede wszystkim osobowościowy, ale także zawodowy), należy dokonać wyboru odpowiedniego dla siebie zawód i miejsca pracy.

Jednym z ważniejszych problemów rehabilitacji zawodowej osób niewidomych jest określenie, jakie zawody są dla nich dostępne. Nie jest to zadanie proste, ponieważ niepełnosprawność wzroku może wywierać wiele ujemnych wpływów na sprawność fizyczną i psychiczną człowieka, przez co, może on mieć poważnie ograniczone zdolności do pracy. Przyczyną ograniczonych możliwości mogą być trudności przy wykonywaniu ruchów i zespołów ruchów składających się na pracę, zwłaszcza produkcyjną. Wykonywanie większości ruchów wiąże się z kontrolującą i kierującą funkcją wzroku. Ograniczenie możliwości wykonywania niektórych grup ruchów roboczych jest przyczyną wyeliminowania niewidomych z tych wszystkich zwodów, które wymagają wysokich umiejętności technicznych. Na ograniczenie możliwości zawodowych niewidomych wpływa również niemożność szybkiego poruszania się i niemożność pisania i czytania pisma czarnodrukowanego.

W procesie rehabilitacji zawodowej nie można jednak skupiać się tylko na ograniczeniach, lecz należy uwzględnić również te sprawności i zdolności, które osoba z niepełnosprawnością posiada mimo braku wzroku, a więc inteligencję, zdolności intelektualne i artystyczne, ambicję, siłę fizyczną i zręczność palców, dyspozycję poznawcze i charakterologiczne. Dzięki różnorodności profesji, wachlarz zawodów dostępny dla osób z niepełnosprawnością jest coraz szerszy. Należy zwrócić uwagę, iż niewidomi ze względu na specyfikę swojego inwalidztwa (powodującego ograniczenie sprawności fizycznej i tzw. niższość natury technicznej, a nienaruszającego sprawność intelektualnej i komunikatywnej), mają większe możliwości wykonywania pracy umysłowej, usługowej, społecznej niż pracy fizycznej. Zatem perspektywy znalezienia zatrudnienie dla niewidomych dają współcześnie min.: korektor i stroiciel instrumentów muzycznych, masaż leczniczy, programowanie komputerowe i obsługa techniczna komputerów, obsługa centrali telefonicznych, zawód asystenta socjalnego, socjologa, organizatora życia społecznego pracy kulturalno-oświatowej, matematyka, tłumacza języków obcych, dziennikarza, redaktora, prawnika, ekonomisty, pedagoga instruktora albo praca i twórczość artystyczna w różnych dziedzinach.

Warto zwrócić uwagę, iż ważną rolę w wyborze pracy przez osoby niewidome odgrywa tzw. poradnictwo zawodowe, w którym współdziałają lekarz, okulista, psycholog i technik posiadający umiejętność przystosowania maszyny i stanowiska pracy do obsługi w sposób dostępny dla osoby z niepełnosprawnością. Główne cele takiego poradnictwa to:

  • - wykrycie indywidualnego obrazu cech adaptacyjnych i czynników potencjalnej aktywności człowieka, które na skutek oddziaływania przeżyć psychicznych, bodźców, środowiska, a zatem rodzaju i warunków pracy zmieniają stereotypowe reakcje fizjologiczne organizmu i jego możliwości.
  • - szukanie optymalnych sytuacji zapewniających osobie z niepełnosprawnością nie tylko możność wykonania pracy, do której się nadaje i którą można dla niej przystosować, ale zapewniającej także higienę, bezpieczeństwo, wygodę, zaspokajanie potrzeb psychicznych warunkujących dobre samopoczucie, rozwój osobowościowy i społeczny.

Przy wyborze pracy przez niewidomego oprócz jego szczególnych zdolności i preferencji bierzemy pod uwagę jeszcze jeden bardzo ważny czynnik – brak negatywnego wpływu pracy na resztki wzroku i ogólny stan zdrowia. Należy brać pod uwagę to, że zatrudnienie nie może być przyczyną dodatkowych schorzeń, nie może pogłębiać choroby. Ma to znaczenie zwłaszcza przy zatrudnianiu osób słabowidzących oraz osób ze szczątkową ostrością wzroku. Fakt ten wydaje się oczywisty, jednak nie wszystkie zawody wykonywane przez osoby z niepełnosprawnością spełniają to kryterium.

Właściwy dobór pracy dla osoby niewidomej jest podstawowym warunkiem powodzenia rehabilitacji zawodowej, a zatrudnienie się w wyuczonym zawodzie daje jej satysfakcję i staje się punktem zwrotnym w rozwoju osobowościowym i społecznym.

Bibliografia: Zofia Sękowska. „Wprowadzenie do pedagogiki specjalnej” Warszawa 2001

07.2014 Fundacja Agenor