Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Dziedziczenie ustawowe regulują art. 931-937 Kodeksu cywilnego.

Przepisy precyzują kolejność dziedziczenia, dzieląc krąg spadkobierców na grupy. Spadkobiercami ustawowymi mogą być osoby fizyczne, które łączyła ze spadkodawcą wskazana w ustawie więź rodzinna lub prawna oraz, w ostatniej kolejności, spadkobiercą będzie - w razie braku innych osób fizycznych uprawnionych do dziedziczenia na zasadach ustawowych - gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy lub Skarb Państwa.

Prawo dzieli spadkobierców na dwie grupy, które zostają kolejno powoływane do spadku. Do kręgu spadkobierców ustawowych należą obecnie osoby połączone ze spadkodawcą więzami rodzinnymi (zstępni - potomkowie, rodzice, rodzeństwo i zstępni rodzeństwa, dziadkowie i ich zstępni) oraz prawnymi (małżonek, przysposobieni, pasierbowie).

W ostatniej kolejności - w braku innych spadkobierców ustawowych - do dziedziczenia powołana jest gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy i Skarb Państwa.

W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek. Dziedziczą oni w częściach równych, jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych.

W sytuacji braku zstępnych (potomstwa) spadkodawcy powołani zostają do spadku z ustawy małżonek i rodzice spadkodawcy. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.

W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.

W sytuacji braku zstępnych spadkodawcy, jego rodziców, rodzeństwa i ich zstępnych, cały spadek przypada małżonkowi spadkodawcy.

W przypadku braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy cały spadek przypada dziadkom spadkodawcy, którzy dziedziczą wówczas w częściach równych. Jeżeli któreś z dziadków spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym.

W sytuacji braku małżonka spadkodawcy i krewnych, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada w częściach równych tym dzieciom małżonka spadkodawcy, których żadne z rodziców nie dożyło chwili otwarcia spadku. ( art. 934 ze znaczkiem 1 KC).

W przypadku braku małżonka spadkodawcy, jego krewnych i dzieci małżonka spadkodawcy, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, jako spadkobiercy ustawowemu. Jeżeli ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy w Rzeczypospolitej Polskiej nie da się ustalić albo ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy znajdowało się za granicą, spadek przypada Skarbowi Państwa, jako spadkobiercy ustawowemu.

Należy dodać, że małżonek spadkodawcy należy do kręgu spadkobierców ustawowych tylko wtedy, gdy pozostawał w związku małżeńskim ze zmarłym w chwili otwarcia spadku. Przepisów o powołaniu do dziedziczenia z ustawy nie stosuje się do małżonka spadkodawcy pozostającego w prawomocnej separacji, kiedy unieważniono małżeństwo po jego ustaniu lub ustalano nieistnienia małżeństwa.

Małżonek zmarłego może być wyłączony od dziedziczenia na podstawie art. 940 KC, w świetle którego małżonek jest wyłączony od dziedziczenia, jeżeli spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione.

Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku i brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, udział spadkowy rodzica dziedziczącego w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy będzie wynosić połowę spadku. Oznacza to, że w momencie, gdy do spadku będą powołani zarówno małżonek, jak i jeden z rodziców spadkodawcy, osoby te będą dziedziczyły po połowie.

Istnieje możliwość powołania przez spadkodawcę więcej niż jednego wykonawcy testamentu. Spadkodawca może powołać wykonawcę testamentu do sprawowania zarządu spadkiem, jego zorganizowaną częścią lub tylko oznaczonym składnikiem. Daje to spadkodawcy większy wpływ na podział zgromadzonego majątku po jego śmierci.

07.2014 Fundacja Agenor.