Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Na podstawie art. 18 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy (świadczenie przysługuje dopiero po zakończeniu okresu pobierania zasiłku chorobowego, czyli po 182 dniach, a w przypadku zachorowania na gruźlicę lub w przypadku ciąży - po 270 dniach).

Zasiłek rehabilitacyjny przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy. O powyższych okolicznościach orzeka lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Celem świadczenia rehabilitacyjnego jest dalsze leczenie i rehabilitacja lecznicza, po których z założenia powinno nastąpić odzyskanie zdolności do pracy (art. 18 Ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa). Podjęcie pracy zarobkowej w okresie przyznanego świadczenia rehabilitacyjnego nie wpływa pozytywnie na proces rehabilitacji i odzyskania zdolności do pracy, a wręcz może przyczynić się do pogorszenia stanu zdrowia. Stąd też konieczny jest zakaz powstrzymywania się od wykonywania pracy w tym okresie.

Mając na uwadze powyższe, zgodnie z obowiązującym prawem, ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku.

Komu przysługuje prawo do zasiłku rehabilitacyjnego?

Świadczenie rehabilitacyjne z ubezpieczenia chorobowego przysługuje objętym ubezpieczeniem chorobowym:

  1. pracownikom;
  2. osobom wykonującym pracę nakładczą;
  3. członkom rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych;
  4. osobom wykonującym odpłatnie pracę na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania;
  5. osobom wykonującym pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy-zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, oraz osobom z nimi współpracującym, w tym osobom świadczącym pracę na podstawie umowy uaktywniającej określonej przepisami ustawy z 4 lutego 2011r. o opiece nad dziećmi w wieku do 3 lat (Dz.U. Nr 45, poz. 235 ze zm.);
  6. osobom prowadzącym pozarolniczą działalność oraz osobom z nimi współpracującym;
  7. duchownym;
  8. osobom odbywającym służbę zastępczą.

Świadczenie rehabilitacyjne nie przysługujeosobie uprawnionej do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, urlopu dla poratowania zdrowia albo nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego.

Nadto świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje:

  1. za okresy, w których ubezpieczony zachowuje prawo do wynagrodzenia na podstawie przepisów szczególnych;
  2. w okresie urlopu bezpłatnego, lub urlopu wychowawczego;
  3. w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, z wyjątkiem przypadków, w których prawo do zasiłku wynika z ubezpieczenia chorobowego osób wykonujących odpłatnie pracę na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania;
  4. 4.za cały okres świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli niezdolność do pracy spowodowana została w wyniku umyślnego przestępstwa lub wykroczenia, co zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu;
  5. za miesiąc kalendarzowy, w którym zostało stwierdzone wykonywanie pracy zarobkowej albo wykorzystywania okresu, na który świadczenie zostało przyznane niezgodnie z jego celem.

Świadczenie rehabilitacyjne za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego nie przysługuje ponadto, gdy osoba niezdolna do pracy kontynuuje działalność zarobkową lub podjęła działalność zarobkową stanowiącą tytuł do objęcia ubezpieczeniem chorobowym albo zapewniającą prawo do świadczeń za okres choroby.

Ponieważ świadczenie rehabilitacyjne jest przyznawane na okresy miesięczne (od miesiąca do 12 miesięcy), to ewentualna utrata prawa do świadczenia rehabilitacyjnego następuje za miesiąc kalendarzowy, w którym miały miejsce okoliczności nieprawidłowego wykorzystywania zwolnienia od pracy. Jeśli wykorzystywanie zwolnienia od pracy nie będzie miało miejsca w następnym miesiącu, to należy wypłacić świadczenie za ten miesiąc.

Przykład:

W dniu 9 lipca 2014r.. pracodawca przeprowadził kontrolę prawidłowości wykorzystywania przez pracownika świadczenia rehabilitacyjnego przyznanego od 20 lutego 2014r. na okres 6 miesięcy. W trakcie kontroli pracownika nie zastano w domu. Natomiast osoby kontrolujące ustaliły, iż w okresie choroby pracownik wykonuje prace porządkowe w mieszkaniu sąsiada. Pracownik zapoznał się z ustaleniami kontroli i wyjaśnił, że do końca przyznanego świadczenia nie będzie podejmował czynności zarobkowych. Jednakże pomimo tego zobowiązania, pracodawca nie wypłacił świadczenia rehabilitacyjnego za lipiec 2014r.., tj. za miesiąc, w którym miały miejsce okoliczności nieprawidłowego wykorzystywania zwolnienia od pracy.

Kontrola przeprowadzona 9 lipca 2014r. nie daje podstawy do zaprzestania wypłaty świadczenia rehabilitacyjnego za kolejne miesiące, w tym celu należałoby ponawiać kontrolę w następnych miesiącach.

Należy zwrócić uwagę, że jeśli pracownik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w protokole kontroli oraz ze stanowiskiem pracodawcy, może zwrócić się do ZUS z wnioskiem o wydanie odpowiedniej decyzji w sprawie.

Zasiłek a zwolnienie z pracy:

Pracownik w czasie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego chroniony jest przed zwolnieniem, ale ochrona przewidziana w art. 41 Kodeksu pracy nie jest niewzruszalna. Art. 53 Kodeksu pracy mówi, że jeżeli pracowaliśmy w danym zakładzie krócej niż 6 miesięcy, szef może nas zwolnić bez wypowiedzenia po 3 miesiącach pobierania zasiłku chorobowego. A więc jesteśmy chronieni tylko przez 3 miesiące na chorobowym. Gdy pracowaliśmy co najmniej 6 miesięcy, wtedy jesteśmy chronieni przez cały czas pobierania zasiłku chorobowego i jeszcze przez 3 miesiące na świadczeniu rehabilitacyjnym. Pracodawca może nas zwolnić bez wypowiedzenia dopiero po tym okresie (oczywiście jeśli nadal nie pracujemy). Jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy albo chorobą zawodową, wówczas korzystamy z takiej samej ochrony, jak gdybyśmy pracowali dłużej niż 6 miesięcy u danego pracodawcy.

Przed rozwiązaniem umowy o pracę na podstawie art. 53 Kodeksu pracy pracodawca ma obowiązek skonsultować zamiar zwolnienia z zakładową organizacją związkową (jeżeli taka działa w zakładzie pracy). Kodeks pracy przewiduje też inne przypadki zwolnienia osoby objętej ochroną, a mianowicie: upadłość lub likwidacja zakładu. W razie upadłości lub likwidacji pracownik chory i przebywający na zasiłku chorobowym lub na świadczeniu rehabilitacyjnym może otrzymać wypowiedzenie tak samo jak każdy inny pracownik, niezależnie od tego, jak długo je pobiera.

Na świadczeniu rehabilitacyjnym możliwe jest też dyscyplinarne zwolnienie pracownika w każdym czasie i to bez zachowania okresu wypowiedzenia, np. gdy osoba rehabilitowana pracuje dla konkurencji.

Zgodnie z art. 53 kodeksu pracy, pracodawca nie może zwolnić bez wypowiedzenia pracownika po jego powrocie do pracy w związku z ustaniem przyczyny nieobecności.