Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

„Otworzyć nowe drogi” to program integrująco-aktywizujący dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Jego głównym celem było podniesienie, jakości życia opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych przy równoczesnym usprawnieniu i polepszeniu sprawowanej opieki oraz zaktywizowaniu osób niepełnosprawnych. W ramach programu odbyły się warsztaty wyjazdowe i stacjonarne. Uczestnikami było 12 opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, przy czym znaczną większość grupy stanowili opiekunowie dorosłych osób z niepełnosprawnością intelektualną.


      Pierwsze z warsztatów miały miejsce w zaciszu górskich szczytów, w schronisku na Śnieżnicy w dniach 22.06-27.06.2013. Przygotowane bloki realizowane były w postaci zajęć grupowych o charakterze warsztatowym z elementami grupy wsparcia. Dzięki warsztatom wyjazdowym opiekunowie mieli okazję spojrzenia na wiele sytuacji spotykających ich każdego dnia z zupełnie innej strony. Ponadto klimat i zaproponowane ćwiczenia pozwoliły na pełen relaks, odetchnięcie od problemów i trudności, a także zrozumienie, iż tylko zadbanie o własny komfort psychiczny pozwoli na efektywną opiekę nad podopiecznym. Natomiast pozostawienie własnego zdrowia na drugim planie związane będzie z szybkim wypaleniem się w roli opiekuna dorosłej osoby z niepełnosprawnością. W obszarze komunikacji interpersonalnej uczestnicy mieli okazję ćwiczenia umiejętności aktywnego słuchania. Pod okiem prowadzącego grupa analizowała zadania, aby wspólnie nazwać najczęściej popełniane w procesie komunikacji błędy mogące wywoływać niepożądane konflikty, a następnie uczyła się, jak ich unikać. Uczestnicy przećwiczyli sposoby mówienia o swoich potrzebach, obawach czy oczekiwaniach. Poznali również konstruktywne sposoby wyrażania i radzenia sobie z emocjami. Podstawą do ćwiczeń były autentyczne przeżycia i sytuacje z życia codziennego. Dodatkowo poznali różne techniki relaksacji, które mogą stosować nawet przy niewielkiej ilości czasu dla siebie. Powinno to w przyszłości pozytywnie wpłynąć na funkcjonowanie ich w rodzinie, grupie towarzyskiej, sąsiedzkiej i w społeczeństwie. Grupa miała również okazję zrozumieć zjawisko stereotypów, a w efekcie odnieść się do istniejących w naszym społeczeństwie stereotypów dotyczących osób niepełnosprawnych. Dzięki bezpiecznej i pełnej otwartości atmosferze uczestnicy mogli spróbować odnaleźć pozytywne cechy swoich podopiecznych, co było nie łatwym zadaniem, gdyż, na co dzień skupiają się jednak na negatywnych aspektach życia z podopiecznymi.
      Nie do przecenienia był również czas wolny, po zakończeniu pracy warsztatowej. Opiekunowie chętnie spędzali wspólnie wieczory i wymieniali się swoimi doświadczeniami związanymi z funkcjonowaniem z osobą z niepełnosprawnością. Wszystkie rozmowy, pomimo poruszania trudnych tematów toczyły się jednak w atmosferze rozluźnienia, wzajemnego wsparcia i dużej dawki poczucia humoru.
      Wydaje się, że najlepszą rekomendacją warsztatów wyjazdowych jest fakt, że początkowo opiekunowie pełni obaw, niechętni do pozostawienia podopiecznych w domach z obcymi opiekunami, z czasem stwierdzili, że jest im tak dobrze, że nie myślą o tym „co dzieje się w domu”. Każdego dnia uczestnicy dostrzegali inne korzyści z pobytu poza domem.

      Kontynuację stanowiły warsztaty stacjonarne, realizowane w lipcu. Podobnie jak wcześniej zajęcia były prowadzone w postaci warsztatów, na których poza typowymi formami treningowymi wprowadzono również elementy grupy wsparcia. W trakcie spotkań skonfrontowano uczestników z ich pragnieniami dotyczącymi podopiecznych, a pragnieniami, które wymieniają sami podopieczni. Poruszony został również bardzo trudny dla opiekunów temat przyszłości ich dzieci czy podopiecznych. Rodzice często nieświadomie przekazują opiekę nad dorosłym niepełnosprawnym w ręce rodzeństwa. W trakcie warsztatów mieli okazję wysłuchania wypowiedzi rodzeństwa, w których pokładano nadzieje opieki. Jak zauważyli uczestnicy pozwoliło to na refleksję nad własnymi działaniami, a także dostrzeżenie opieki instytucjonalnej, jako jednej z opcji, a nie zła koniecznego. Omówiono również tematykę relacji rodzinnych oraz nadopiekuńczości m.in. w nawiązaniu do rozmów nad sytuacjami, w których to podopieczni powinni pomóc swoim opiekunom. Na zakończenie także opiekunowie mogli odnieść się do swoich sukcesów i osiągnięć, co pozwoliło na wzmocnienie poczucia własnej wartości. Praca na zasobach stworzyła podstawy do określenia kolejnych etapów oraz ram czasowych budowania rozwoju osobistego każdego z uczestników.
      Podsumowując, zarówno warsztaty wyjazdowe jak i stacjonarne były wspaniałą okazją do zweryfikowania dotychczasowej wiedzy oraz wzbogacenia ją o nowe elementy. Sposób, w jaki prowadzone były zajęcia, co w swoich wypowiedziach podkreślali uczestnicy pozwolił na pełną integrację uczestników. Warsztaty stanowiły obszar do wymiany doświadczeń, stwierdzenia, że inni też mają podobne problemy jak ja, dostrzeżenia, że nie jest się odosobnionym przypadkiem. Warto powtarzać takie warsztaty, o co wnioskowali sami uczestnicy. Ponadto, co niezmiernie ważne uczestnictwo w programie integrująco-aktywizującym pozwoliło nawiązać liczne kontakty społeczne, a nawet były początkiem przyjaźni.

Dagmara Filewicz – Buczek, psycholog, Stowarzyszenie Dobrej Nadziei w Krakowie