Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Sytuacja osób z niepełnosprawnością w Krakowie – 2014 r.

Katarzyna Rozbicka

Diana Popik – Roczkalska

  1. Transport i komunikacja:
  • MPK:

Autobusy niskowejściowe i niskopodłogowe, specjalne poręcze i zapowiedzi głosowe to tylko wybrane udogodnienia dla osób z niepełnosprawnością, jakie stosuje krakowski operator komunikacji miejskiej. Obecnie około 50% tramwajów oraz wszystkie autobusy jeżdżące po Krakowie to pojazdy niskopodłogowe – większość takich pojazdów ma jednocześnie możliwość obniżenia ruchomego wejścia, co w jeszcze większym stopniu ułatwia podróżowanie osobom z niepełnosprawnością. Oprócz niskiej podłogi, autobusy i tramwaje wyposażone są w specjalne poręcze przy drzwiach, które ułatwiają wsiadanie. Wewnątrz pojazdów znajduje się wydzielona przestrzeń przeznaczona dla osób z niepełnosprawnością ruchową, jeżdżących na wózkach, gdzie również na odpowiedniej wysokości zamontowane są poręcze z przyciskami. Aby ułatwić podróżowanie niewidomym i niedowidzącym w krakowskich pojazdach komunikacji miejskiej wprowadzono również głosowe zapowiadanie przystanków. Rozwiązania pomocne osobom z niepełnosprawnością zostały również zastosowane na niektórych przystankach – specjalna chropowata nawierzchnia informuje osoby niewidome o zbliżaniu się do krawędzi przystanku.

W krakowskim MPK osobom z niepełnosprawnością posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji oraz ich opiekunom przysługują uprawnienia do bezpłatnych przejazdów. Ulga ta przysługuje również osobom niewidomym wraz z przewodnikiem towarzyszącym im w pojeździe, osobom z niepełnosprawnością ruchową w stopniu umiarkowanym lub całkowicie niezdolnym do pracy, osobom niepełnosprawnym z upośledzeniem umysłowym z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

  • Dworzec Główny PKP

Krakowski dworzec PKP integruje kolej lokalną, dalekobieżną, podziemny tramwaj miejski, dworzec autobusowy i autobusy miejskie. W nowoczesnej przestrzeni obsługi podróżnych pasażerowie mogą skorzystać z szerokiego wachlarza usług. Znajdują się tam nie tylko kasy biletowe, centra obsługi klienta i punkty informacyjne, ale i lokale gastronomiczne oraz kawiarnie – wszystkie te miejsca są dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnością. Dworzec został wyposażony w oznaczenia podłogowe dla osób niewidomych i niedowidzących, ułatwiające poruszanie się po całym obiekcie. Zainstalowano również 15 biegów schodów ruchomych oraz 10 wind ułatwiających komunikację pomiędzy poziomem dworca a peronami i parkingiem.

  • Lotnisko im. Jana Pawła II w Krakowie – Balicach:

Port lotniczy oraz wszystkie linie lotnicze udzielają osobom niepełnosprawnym bezpłatnej pomocy oraz zapewnienia im odpowiednich udogodnień zgodnych z wymogami UE.

Na terenie lotniska funkcjonuje specjalna "niebieska ścieżka", czyli system dedykowanych oznaczeń ułatwiający osobom niepełnosprawnym poruszanie się po lotnisku oraz dojazd do obiektów terminalowych. Dodatkowym udogodnieniem są tzw. „help point” – punkty przywoławcze pozwalające na bezpośrednie wezwanie przez osobę z niepełnosprawnością specjalnej asysty. Punkty te są wyraźnie oznaczone oraz rozmieszczone na terenie terminali oraz dróg dojścia do nich. W każdym z terminali znajduje się punkt pomocy dla osób niepełnosprawnych. W punktach tych, oznaczonych odpowiednimi symbolami i wyposażonych w urządzenia przywoławcze, osoba niepełnosprawna może zgłosić swoje przybycie na lotnisko. Po zgłoszeniu pasażerem zajmuje się pracownik asysty, który pomaga mu w przejściu przez wszystkie procedury lotniskowe. Informacje o lotach oraz inne komunikaty w terminalach pojawiają się w formie wizualnej na ekranach oraz w formie dźwiękowej za pośrednictwem systemu nagłośnienia lotniska, co stanowi szczególne udogodnienie dla osób z niepełnosprawnością słuchową lub wzrokową. Na terenie portu lotniczego znajdują się miejsca zarezerwowane, zaprojektowane z myślą o osobach niepełnosprawnych. Stanowią one udogodnienie dla pasażerów oczekujących na odprawę lub kolejny etap podróży. W części ogólnodostępnej terminali znajdują się telefony przystosowane do użytku osób niepełnosprawnych. Wszystkie windy na lotnisku są przyjazne osobom niepełnosprawnym, posiadają informację wizualną, umożliwiają komfortowe przemieszczanie się pomiędzy różnymi poziomami.

  1. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Krakowie po raz trzeci realizuje program „Aktywny Samorząd”, w ramach którego przyznawana jest pomoc dla osób z niepełnosprawnością. Program finansowany jest ze środków PFRON. W ramach tego programu osoby z niepełnosprawnością mogą uzyskać:
  • pomoc w zakupie i montażu oprzyrządowania do posiadanego pojazdu,
  • pomoc w uzyskaniu prawa jazdy kategorii B,
  • pomoc w zakupie sprzętu elektronicznego lub jego elementów oraz oprogramowania,
  • dofinansowanie szkoleń w zakresie obsługi nabytego w ramach programu sprzętu elektronicznego i oprogramowania,
  • pomoc w zakupie wózka o napędzie elektrycznym,
  • pomoc w utrzymaniu sprawności technicznej posiadanego wózka o napędzie elektrycznym,
  • pomoc w zakupie protezy kończyny, w której zastosowano nowoczesne rozwiązania techniczne,
  • pomoc w utrzymaniu sprawności technicznej posiadanej protezy kończyny,
  • pomoc w utrzymaniu aktywności zawodowej poprzez zapewnienie opieki dla osoby zależnej (np. opłata za pobyt dziecka w przedszkolu),
  • pomoc w uzyskaniu wykształcenia wyższego (opłata za naukę, dodatek na pokrycie kosztów kształcenia, dodatek na uiszczenie opłaty za przeprowadzenie przewodu doktorskiego).

Termin przyjmowania wniosków będzie trwał od 12.03. do 30.09.2014 roku.

  1. Szkolnictwo:

Uczelnie wyższe są w większości przypadków przystosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnością. Ze względu na specyfikę zabudowy miasta i rozmieszczenie poszczególnych wydziałów i instytutów uczelni w budynkach w różnych dzielnicach, zajęcia dla studentów tego wymagających organizowane są po bezpośrednich konsultacjach z właściwym wydziałem, na którym uczy się student. Wszystkie uczelnie wyższe posiadają swojego rzecznika ds. studentów niepełnosprawnych, biuro ds. pomocy studentom niepełnosprawnym, a także poradnie dla studentów, w których mogą otrzymać bezpłatną pomoc prawną, administracyjną i socjalną, dot. zakwaterowania w akademiku, dopłat, stypendiów czy pomoc w załatwianiu spraw administracyjnych na uczelni.

W Krakowie funkcjonują 24 szkoły specjalne oraz 9 przedszkoli i oddziałów przedszkolnych przy zespołach szkół specjalnych.

 

  1. Infrastruktura:

Osoby z niepełnosprawnością, posiadające Kartę Parkingową, poruszające się po Krakowie samochodem, mogą parkować z ulgą w strefach płatnego parkowania obowiązującą w poszczególnych dzielnicach miasta. Osoby z niepełnosprawnością mogą również wykupić ulgowy Abonament Postojowy, którego ważność może wynosić od 1 do 12 miesięcy.

  1. Kultura, rekreacja i sport:

W Krakowie funkcjonuje Centrum Informacji Kulturalnej Osób Niepełnosprawnych zlokalizowane przy Galerii „Stańczyk”, w którym można uzyskać informacje na temat ciekawych imprez oraz wydarzeń kulturalnych oraz otrzymać „Niezbędnik niepełnosprawnego turysty”, zawierający opis zabytków, jak i obiektów kulturalnych pod względem ich dostępności dla osób z niepełnosprawnością. Szczegółowe informacje na temat poruszania się niepełnosprawnych turystów po Krakowie można znaleźć na stronie internetowej: www.niepelnosprawni.pl – można tam znaleźć internetową wersję przewodnika po Krakowie „Turystyka bez barier - Kraków”, który oprócz opisu najbardziej interesujących tras turystycznych, zawiera także praktyczne informacje na temat transportu miejskiego, ważnych telefonów oraz polecanych miejsc noclegowych.

- Droga Królewska dla Niepełnosprawnego Turysty – to projekt zrealizowany przez Urząd Miasta Krakowa, którego celem było stworzenie atrakcyjnej trasy turystycznej dla osób z dysfunkcjami wzroku oraz niepełnosprawnych ruchowo. Trasa pozwoli turystom niepełnosprawnym poznać najpiękniejsze zabytki miasta za pomocą dwunastu makiet ustawionych w centrum Krakowa, przy najważniejszych punktach turystycznych, takich jak: Barbakan, Brama Floriańska czy Bazylika Mariacka.

- Fundacja Studentów i Absolwentów Akademii Górniczo Hutniczej w Krakowie „Academica” organizuje zajęcia sportowe dla osób z niepełnosprawnością z zakresu:

  • Koszykówki na wózkach,
  • Szermierki na wózkach,
  • Zajęć na basenie,
  • Zajęć na siłowni.

- Centrum Turystyki Podwodnej „Nautica” zajmuje się szkoleniem nurków niepełnosprawnych, jak również turystyką podwodną tych osób z niepełnosprawnością , które już zdobyły patent nurkowy.

- Fundacja Sztuki Osób Niepełnosprawnych – funkcjonuje na terenie Krakowa od 20 lat. W swojej działalności stawia sobie za cel promowanie twórców bez względu na rodzaj schorzenia i wynikającej stąd niesprawności. Fundacja cyklicznie organizuje Międzynarodowe Biennale Sztuk Plastycznych Osób Niepełnosprawnych, wystawy indywidualne i zbiorowe niepełnosprawnych twórców amatorów i profesjonalistów. Fundacja prowadzi również działalność wydawniczą – powstaje tutaj kwartalnik „Słowem i Kształtem”, zawierający prace niepełnosprawnych artystów. W ramach edukacji Fundacja założyła Studium Wiedzy o Sztuce dla osób z niepełnosprawnością przy Politechnice Krakowskiej.

- Urząd Miasta Krakowa uruchomił specjalny serwis internetowy na Miejskiej Platformie Internetowej „Magiczny Kraków”, poświęcony w całości osobom z niepełnosprawnością: Kraków Bez Barier. W serwisie znajdują się aktualne informacje dotyczące wszystkich aspektów życia społeczno – kulturalnego.

Problemy:

Ze względu na specyfikę zabudowy miasta osoby z niepełnosprawnością ruchową mają problemy ze swobodnym poruszaniem się po wielu miejscach o charakterze kulturalnym rozrywkowym czy handlowym. Wynika to z umiejscowienia wielu galerii, kin studyjnych, restauracji i pubów w lokalach piwnicznych, gdzie nie istnieje możliwość montażu windy bądź podnośnika. Sklepy i butiki, poza galeriami handlowymi, mają wąskie przejścia, małe przymierzalnie, często są piętrowe i nie wyposażone w windy, przez co uniemożliwiają zakupy osobie niepełnosprawnej ruchowo. Centrum miasta i wiele budynków w śródmieściu to budynki zabytkowe, w których nie ma możliwości bezinwazyjnego montażu windy lub podnośnika dla osób niepełnosprawnych. Rynek Krakowski oraz ulice znajdujące się w jego sąsiedztwie wyłożone są kostką brukową lub marmurową – jest to powierzchnia bardzo śliska, niebezpieczna nawet dla w pełni sprawnych osób, szczególnie podczas deszczu czy opadów śniegu. Niestety, skutecznie uniemożliwia ona swobodne poruszanie się osobom na wózkach, osobom o kulach czy osobom starszym. Ukształtowanie terenu oraz zabudowa historyczna miasta sprawia, że te problemy raczej nie zostaną rozwiązane.