Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Dlaczego głuchy ma płacić za tłumacza języka migowego na egzaminie na prawo jazdy ? Rzecznik Praw Obywatelskich pani prof. Irena Lipowicz zwróciła się do ministra transportu oraz Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych w sprawie dyskryminowania osób niesłyszących i słabosłyszących, które muszą z własnej kieszeni opłacać tłumacza języka migowego podczas egzaminu na prawo jazdy.

      Do Rzecznika Praw Obywatelskich docierają informacje dotyczące sytuacji osób niepełnosprawnych, na które przepisy obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawniania do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. z 2012 r., poz. 995), w § 13 ust. 1 pkt 4 nakładają obowiązek zapewnienia na potrzeby przeprowadzenia egzaminu obecności tłumacza języka migowego, tłumacza systemu językowo-migowego lub środków wspierających komunikowanie się, jeżeli osoba egzaminowana jest osobą, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz. U. Nr 209, poz. 1243).

      Rzecznik zwraca uwagę, że takie przepisy wydają się być dyskryminujące i sprzeczne z art. 2 oraz 32 Konstytucji RP. Przez dyskryminację bezpośrednią rozumie się sytuację, w której osoba fizyczna m.in. ze względu na niepełnosprawność jest traktowana mniej korzystnie niż jest, była lub byłaby traktowana inna osoba w porównywalnej sytuacji. W zakresie zasad przeprowadzania egzaminu państwowego na prawo jazdy odmienny sposób traktowania osób niepełnosprawnych, w tym przypadku osób głuchoniemych i słabosłyszących jest faktem, dla którego brak jest wystarczających przesłanek i uzasadnienia. Rzecz w tym, że to osoba głucha ma sobie zapewnić i opłacić tłumacza języka migowego podczas egzaminu na prawo jazdy, a jest to egzamin państwowy.

      Rzecznik przypomina, że ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz.U. Nr254, poz. 1700), a dokładnie art. 8 zakazuje się nierównego traktowania osób fizycznych, m.in. ze względu na niepełnosprawność w zakresie podejmowania kształcenia zawodowego, w tym dokształcenia, doskonalenia i przekwalifikowania zawodowego. Zakres powołanego przepisu obejmuje bez wątpienia usługi szkolenia w zakresie uzyskania prawa jazdy, którego posiadanie stanowi obecnie jeden z podstawowych wymogów, jakie stawia się kandydatom do pracy.

      RPO wnioskuje zatem do ministra transportu o zmianę dyskryminującego prawa – dokładnie zmiany przepisu § 13 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 13 lipca lipca 2012 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawniania do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach.

      W opisywanej sprawie , Rzecznik Praw Obywatelskich prof. Lipowicz zwróciła się również do Jarosława Dudy, Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych. W piśmie do Ministra Dudy RPO pisze, że w zakresie poprawy warunków komunikacji osób głuchoniemych i słabosłyszących z otoczeniem miała być ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz. U. Nr 209, poz. 1243 ze zm.), ale w toku prac nad ustawą znacznie zawężono podmioty, które muszą zapewnić nieodpłatnie osobie głuchej tłumacza języka migowego. Podmioty te należą do administracji publicznej, przez co w nieuzasadniony sposób pominięto inne ważne instytucje, które nie należą do co prawda do administracji publicznej, ale wykonują zadania publiczne. Takimi podmiotami są wojewódzkie ośrodki ruchu drogowego (WORD-y), do których nie sposób przypisać definicji organu administracji publicznej.

      Skoro WORD-y nie są częścią administracji publicznej skutkuje to tym, że brak jest możliwości powołania się przez osoby głuchonieme i poważnie niedosłyszące, zwane osobami uprawnionymi, na prawo do świadczeń przysługujących im z art. 11 ustawy o języku migowym i innych środkach komunikowania (chodzi o zapewnie tłumacza języka migowego) się przed wojewódzkim ośrodkiem ruchu drogowego pozbawia je możliwości wyrównywania szans na rynku pracy, w życiu zawodowym i prywatnym. Kształcenie w zakresie uzyskiwania uprawnień do kierowania pojazdami jest bez wątpienia kształceniem zawodowym, gdyż konieczność legitymowania się prawem jazdy staje się standardowym wymaganiem pracodawców. Posiadanie przez osoby niepełnosprawne prawa jazdy sprzyja ich mobilności i samodzielności.

      Interwencja RPO oznacza, że zarówno Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych oraz ministerstwo transportu pochylą się na problemem i zmienią prawo tak, że WORD będzie musiał nieodpłatnie zapewnić osobie głuchej tłumacza języka migowego.