Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Przeszczepianie narządów, transplantacja (łac. transplantare – szczepić i plantare – sadzić) – przeszczepienie narządu w całości lub części, tkanki lub komórek z jednego ciała na inne (lub w obrębie jednego ciała). Przeszczepianiem narządów zajmuje się medyczna dziedzina naukowa nazywana transplantologią.

Człowiek od bardzo dawna myślał o przeszczepieniu narządów, pozyskania zdrowej części ciała, by zastąpić chorą. Pierwszego udanego przeszczepu nerki choremu dokonali amerykańscy lekarze w 1954 r., byli to bliźniacy jednojajowi. W Polsce po raz pierwszy udanego przeszczepu nerki dokonano w 1966 r., następnie przyszła kolej na inne narządy serca w 1967, wątroby 1967, serca z płucem 1981. Dziś transplantacja jest skuteczną metodą leczenia chorób, gdy dochodzi do nieodwracalnych uszkodzeń narządów.

Przed przeszczepem nerki chory poddawany jest 2 lub 3 razy w tygodniu dializom. To dzięki nim może czekać i mieć nadzieję, że kiedyś otrzyma narząd pochodzący od innej osoby – zmarłej lub żywej i będzie prowadził normalne życie, podróżując, pracując, planując założenie rodziny. Aby móc zostać zakwalifikowanym i wpisanym na ogólnopolską listę oczekujących do przeszczepienia narządu ośrodki  dializacyjne kierują chorego na odpowiednie badania, dopiero wtedy ośrodek transplantacyjny wpisuje chorego na tę listę.

Oczekiwanie na transplantacje może wynosić nawet wiele miesięcy, a nawet lat. W Polsce tylko 2% nerek przeszczepionych jest od spokrewnionych żywych dawców (dla przykładu w USA jest to 40%, a w Szwecji ponad 50%), jednak z roku na rok zwiększa się ten wskaźnik także w Polsce, wraz ze świadomością społeczeństwa. Skąd brane narządy? Najczęściej dawcy zmarłego. W takim wypadku można pobrać kilka narządów: serce, nerki, wątrobę, trzustkę, jelito ratując tym samym życie kilku chorych. Koniecznym jest jednak uzyskanie od rodziny dawcy zgody na pobranie narządów. Zdrowy i dobrze funkcjonujący narząd musi być tak pobrany od dawcy, by po podłączeniu go do układu krwionośnego biorcy podjął swoją prawidłową czynność. Istotne jest zatem, aby wyeliminować możliwość przeciwwskazań do pobrania narządów (choroby nowotworowej, ciężkich zakażeń itp.).

Po przeszczepie biorca pozostaje w szpitalu pod obserwacją otrzymując leczenie immunosupresyjne czyli obniżające odporność organizmu, ma ono nie dopuścić do reakcji odpornościowej na obecność w organizmie obcej tkanki. Czasami dochodzi do reakcji ostrego odrzucenia, ale opanowanie jej jest dość łatwe i zwykle trwa kilka dni. Kiedy przeszczepiony narząd podejmuję prawidłową funkcję i ustalona jest dawka leczenia immunosupresyjnego, chory zostaje wypisany do domu zaczynając normalne życie. Jedyne ograniczenie, to konieczność przyjmowania leków i stała kontrola w poradni transplantacyjnej.

Wiele osób po przeszczepie wraca do normalnego życia, do pracy zawodowej, uprawiania sportu. Ludzie po transplantacji zakładają rodziny, kobiety zachodzą w ciążę i rodzą dzieci. Transplantacja jest zatem jedyną szansą i nadzieją na dalsze życie. Jest darem życia.

 

Opracowała: Grażyna Szablewska