Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Żyjemy w czasach, w których stres stał się nieodłącznym elementem naszego życia. Stres to reakcja organizmu na czynnik (wydarzenie, rzecz), który jest dla nas zagrażający. Czynniki wywołujące stres nazywamy stresorami.

      Wśród symptomów stresu wyróżnia się objawy fizyczne (przyspieszone bicie serca, bóle głowy, drżenie rąk, bóle brzucha, pocenie się, nudności, wymioty, bladość, dreszcze, problemy z oddychaniem); objawy dotyczące sprawności intelektualnej (problemy z pamięcią, koncentracją, obniżenie tempa pracy umysłowej, częstsze pomyłki, uczucie pustki w głowie); objawy w emocjach i myśleniu (niepokój, rozchwianie emocjonalne, lęk, gniew, zmęczenie, drażliwość, uczucie bezsilności i braku kontroli nad działaniami, natłok myśli, pesymizm); a także tzw. „stresowe zachowania” (płaczliwość, nerwowe tiki i ruchy, szybkie mówienie, objadanie się, stosowanie używek, prowokowanie konfliktów).

      Stres nie zawsze jest czymś negatywnym. Stres pozytywny (tzw. eustres), chociaż wywołuje pewien dyskomfort, prowadzi do rozwoju osobowości i motywuje nas do działania. Natomiast stres negatywny (dystres) to stres na tyle ciężki lub trwający tak długo, że dezorganizuje nasze działania. Może także doprowadzić do niewłaściwych zmian w organizmie, zarówno w ciele, jak i w psychice. To, czy dany rodzaj stresu odczujemy jako pozytywny bądź negatywny, jest w dużej mierze kwestią indywidualną.

      Odczuwanie stresu zależy też od tego, czy dane wydarzenie (lub rzecz) ocenimy jako zagrożenie lub wyzwanie. Jeśli uznamy, że zdarzenie może mieć dla nas negatywne konsekwencje i zagraża naszym wartościom – wówczas ocenimy je jako zagrożenie. Jeśli natomiast stwierdzimy, że posiadamy niezbędne atuty (zdolności, siły, możliwości uzyskania pomocy), by sobie z nim poradzić – ocenimy je jako wyzwanie. Ten sam stresor (np. rozmowa kwalifikacyjna) dla jednej osoby może stanowić zagrożenie, a dla innej wyzwanie.

Wśród czynników wywołujących stres wyróżnia się:

• Przełomowe wydarzenia życiowe – musimy się przystosować do nowych warunków, porzucić dawne przyzwyczajenia (np. śmierć partnera, rozwód, wyprowadzenie się z domu rodzinnego ostatniego dziecka, przejście na emeryturę),
• Wydarzenia nagłe, niespodziewane (np. katastrofy, wojny) – nie sposób się do nich przygotować,
• Codzienne małe stresory (jeśli jest ich zbyt dużo lub nagromadzają się, mogą wywoływać silny stres): korki, nieuprzejmi sprzedawcy, kłótnie, szef, pośpiech, zła pogoda, niepunktualne autobusy, zgubiony klucz, pies, który zachorował.

      Stałe działanie stresorów powoduje stres przewlekły. Jak radzić sobie z małymi i dużymi stresorami? Warto pamiętać, że każdy człowiek doświadcza czasem stresu. To, że czasami jesteśmy zestresowani jest zupełnie normalne i mamy do tego prawo. Nie świadczy to o naszej słabości. „Łąki nie załamują się pod ciężarem śniegu”. Człowiek jest w stanie poradzić sobie z wieloma trudnościami. Ponadto zmieniamy to, co zmienić możemy i akceptujemy to, czego zmienić nie możemy. Na przykład alkoholik musi zaakceptować fakt, że jest alkoholikiem, może jednak zmienić swoje zachowanie i pozostać w abstynencji.

Przezwyciężyć stres pomagają także:

• Optymistyczne myślenie („Nigdy nie jest za późno na zmiany”).
• Pozytywne nastawienie do życia ( „Jest wielu pomocnych ludzi wokół mnie”).
• Poczucie humoru.
• Wsparcie innych osób.
• Poczucie kontroli nad zdarzeniami i ich przewidywalność.
• Przygotowanie się do stresującego wydarzenia.
• Relaksacja, ćwiczenia odprężające (koncentracja na prawidłowym oddechu przeponowym).
• Wysiłek fizyczny (regularne ćwiczenia pomagają zapanować nad swoim organizmem podczas stresu, redukując tym samym samonakręcającą się spiralę stresowych reakcji fizjologicznych).

 

Joanna Ostaniewicz, Agnieszka Stańczyk