Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Urodzenie zdrowego dziecka bez komplikacji w czasie ciąży i porodu to dla przyszłej matki rzecz najważniejsza. Nie zawsze jednak zapobiega się świadomie sytuacjom, które mogą generować niepożądane skutki. Często zdarza się, że ich powodem jest brak kontroli nad cukrzycą.
      Rozróżniamy dwa rodzaje cukrzycy charakterystyczne dla okresu ciąży - tzw. przedciążową i ciężarną. Pierwsza z nich dotyczy pacjentek, które już chorują na cukrzycę i planują macierzyństwo lub zachodzą w ciążę, a druga kobiet, które zachodząc w ciążę, nie wiedzą, że grozi im cukrzyca, zanim urodzą dziecko, na skutek obciążeń wynikających z dodatkowych zapotrzebowań związanych z odżywianiem płodu.

      Cukrzyca ciężarnych, rozwijająca się najczęściej w drugiej połowie ciąży, jest dla pacjentki nową, zaskakującą sytuacją. Zlekceważenie choroby w takim momencie może prowadzić do powikłań w przebiegu ciąży i porodu oraz komplikacji dla noworodka. Na skutek cukrzycy ciężarnych rodzą się dzieci bardzo duże (big babies), lecz niedojrzałe. Stanowi to problem położniczy - przyjście na świat dużego dziecka wiąże się z trudnościami w czasie porodu, najczęściej z koniecznością cięcia cesarskiego. Dodatkowym problemem jest niedojrzałość płodu (niedorozwój narządów, np. niewydolność oddechowa) i potrzeba roztoczenia nad takim dzieckiem nadzoru neonatologicznego.
      Aby zapobiec tego rodzaju problemom, w wielu krajach europejskich opracowano system poszukiwania i wykrywania cukrzycy u pacjentek ciężarnych. Każda kobieta zgłaszająca się do lekarza powinna mieć już na początku ciąży oznaczony poziom cukru we krwi. Gdy jest on pod wyższony, istnieje konieczność objęcia przyszłej matki specjalną opieką diabetologiczną.
      Podczas 24. - 26. tygodnia ciąży pacjentka powinna mieć wykonany tzw. test doustnego obciążenia glukozą. Jeśli wykaże on wartość nieprawidłową, wykonuje się test pełny, a gdy i ten wynik jest niekorzystny, mamy do czynienia z tzw. cukrzycą ciążową. Pacjentka leczona jest wówczas przez kilka dni dietą, a jeśli nie uzyska się tą drogą spodziewanego efektu, powstaje konieczność prowadzenia leczenia insulinowego.
      Pacjentki z cukrzycą wykrytą podczas ciąży stanowią grupę ryzyka wystąpienia cukrzycy tzw. drugiego typu po kilku latach. Najczęściej jednak zaburzenia gospodarki węglowodanowej znikają u nich po porodzie i można zrezygnować z podawania insuliny. Matki te karmią dzieci już bez obciążeń cukrzycowych. Istnieje jednak bardzo duże prawdopodobieństwo, że w następnej ciąży cukrzyca u tych kobiet znów się pojawi. Obejmując takie pacjentki opieką mamy więc szansę przygotowania ich do następnej ciąży cukrzycowej.
      Kobiety, które jeszcze przed zajściem w ciążę chorowały na cukrzycę, mają już dużą wiedzę i doświadczenie w postępowaniu z tą chorobą. Dla nich najkorzystniejszym rozwiązaniem byłoby wyrównanie cukrzycy na kilka miesięcy przed koncepcją. Niestety, nasze doświadczenia uczą, że kobiet planujących w ten sposób ciążę jest niewiele (ok. 20 %)
      Problem pojawia się w momencie, gdy pacjentka z cukrzycą zgłasza się do nas będąc już w ciąży. Obowiązuje wówczas taka sama procedura, jak w przypadku kobiet z ciążą cukrzycową - przyjmujemy pacjentkę do kliniki, uzupełniamy jej edukację i staramy się uzyskać jak najlepsze wyrównanie cukrzycy, co jest warunkiem powodzenia ciąży i urodzenia zdrowego dziecka we właściwym czasie.
      W Polsce istniał do 2000 roku formalny program (finansowania przez Ministerstwo Zdrowia) postępowania z cukrzycą u pacjentek z cukrzycą. Po jego likwidacji kilkanaście ośrodków medycznych w kraju, które w nim uczestniczyły, nadal otacza szczególną troską (hospitalizacja, monitorowanie przebiegu ciąży) kobiety znajdujące się w takiej sytuacji zdrowotnej - trudno jest przecież odmówić pacjentkom opieki. W wyniku programu realizowanego w krakowskim ośrodku udało się radykalnie zmniejszyć śmiertelność okołoporodową noworodków. Śmiertelność wynika z faktu, że w nie wyrównanej cukrzycy dochodzi do niedorozwoju płodu i wad rozwoju (serca, kręgosłupa, układu kostnego, centralnego systemu nerwowego), na skutek tego ciąża obumiera lub rodzi się noworodek niezdolny do życia. Dzięki dobremu prowadzeniu cukrzycy w ciąży udało się znacznie zmniejszyć wady serca.
      Aby uzyskać wyrównanie cukrzycy u pacjentek, należy obejmować je opieką zanim zajdą w ciążę i prowadzić podczas ciąży. U wielu z nich nie można tego uzyskać zwykłymi wstrzyknięciami insuliny. Dlatego bardzo korzystnym rozwiązaniem jest stosowanie indywidualnych, osobistych, noszonych pomp insulinowych- niestety, drogich i niewiele pacjentek może sobie na nie pozwolić. W związku z tym Polskie Towarzystwo Diabetologiczne szukało rozwiązania problemu, chcąc zabezpieczyć ciężarne z cukrzycą i wyposażyć je w tego rodzaju urządzenia.. Doszliśmy w tej sprawie do porozumienia z Fundacją Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, prowadzoną przez Jerzego Owsiaka. Uznaliśmy wspólnie program naszej współpracy jako działanie profilaktyczne wrodzonych wad serca u dzieci. Fundacja przekazała Polskiemu Towarzystwu Diabetologicznemu (dla 5 ośrodków w Polsce, m.in. krakowskiemu, koordynującemu program ogólnopolski) 50 pomp indywidualnych insulinowych (w 2004 roku - następne 50 w roku 2005), w które możemy wyposażyć pacjentki planujące ciążę i już będące w tym stanie. Jest to dla Fundacji Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy wkroczenie do sfery profilaktyki wrodzonych wad serca u noworodków. Głównym nurtem tej pomocy była dotychczas interwencja u małych dzieci, my natomiast wyprzedzamy sytuację, i stwarzamy warunki zapobiegania rozwojowi wad wrodzonych u noworodków.
      Jakość pomp z roku na rok jest coraz lepsza. Dla pacjentek, które z nich korzystają, to ogromna wygoda - unikają przede wszystkim dużej ilości wkłuć ( dwa wkłucia w tygodniu - zamiast 4 - 6 na dobę). Pompa, noszona przez cały czas, sama podaje insulinę. Można w tym urządzeniu zaprogramować częstotliwość podawania insuliny, jej dawkę i sposób wydzielania przez pompę bolusów posiłkowych, zależnie od składu posiłku, jego wielkości. Ponadto pory posiłku mogą być dowolne - podaż insuliny odbywa się poprzez naciśnięcie guzika.
      Warto tu wspomnieć, że ufundowanie pomp przez Orkiestrę to drugi etap tej pomocy dla środowiska medycznego zajmującego się cukrzycą. Orkiestra przekazała już bardzo wiele pomp dla dzieci chorych na cukrzycę. Obecna pomoc ta jakby rozwinięcie programu leczenia dzieci cukrzycowych i cofnięcie się w tej działalności do matek, które mają cukrzycę, ale mogą ochronić swe dzieci przed wynikającymi stąd powikłaniami.
Więcej informacji o cukrzycy znajdą Państwo na stronie www.diabetyk.org.pl