Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Cukrzyca to przewlekła choroba metaboliczna charakteryzująca się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynikającą z defektu produkcji lub działania insuliny wydzielanej przez trzustkę.

Cukrzycę możemy podzielić na:
Cukrzycę typu I (insulinozależna), gdy powodem choroby jest niedobór insuliny i następuje konieczność jej wstrzykiwania.
Cukrzycę typu II, gdy organizm nieprawidłowo reaguje na insulinę i wówczas cukrzycę leczy się odpowiednią dietą i doustnymi preparatami przeciwcukrzycowymi.

Oba typy cukrzycy mają podłoże genetyczne. Choroba ta znacznie częściej występuje u ludzi z nadwagą, u osób prowadzących siedzący tryb życia, z nadciśnienie tętniczym, z zaburzeniami gospodarki tłuszczowej. Osoby takie powinny reguralnie kontrolować poziom glukozy we krwi.

Cukrzyca typu trzeciego
Występują również inne typy cukrzycy, mniej rozpowszechnione takie jak np. specyficzna odmiana tej choroby występująca tylko u kobiet w ciąży i ustępująca po porodzie lub rodzaje cukrzycy związane z przyjmowaniem niektórych leków albo z operacyjnym usunięciem trzustki.

W cukrzycy typu I ulegają zniszczeniu komórki beta trzustki, które są odpowiedzialne za produkcję i wydzielanie insuliny (hormonu obniżającego poziom cukru we krwi). Kiedy chora trzustka nie dostarcza lub dostarcza zbyt małą ilość insuliny, to pomimo wysokiej zawartości cukru we krwi, transport glukozy do komórek jest utrudniony. Wówczas należy wstrzykiwać insulinę pod skórę, dzięki czemu szybko przedostaje się ona do krwi.
Podawanie insuliny wraz z właściwym odżywianiem oraz racjonalny wysiłek fizyczny to sposób na leczenie tej postaci cukrzycy.

Dokładna przyczyna zachorowań na cukrzycę typu II nie jest znana, ale wiadomo, ze czynniki genetyczne odgrywają większą rolę niż w cukrzycy typu I. Ten typ cukrzycy wystepuje częściej u ludzi starszych. Ostatnio jednak coraz częściej odnotowuje się go u 20-latków, a nawet u dzieci.

Typowe objawy w cukrzycy typu II:
- utrata wagi
- zmęczenie
- częste oddawanie moczu
- wzmożone pragnienie
- infekcje skórne (czyraki, grzybice)
- świąd sromu
- suchość w jamie ustnej
- postepujące zaburzenia widzenia

Jak rozpoznać cukrzycę?
Kiedy cukrzyca jest nieleczona wchłanianie glukozy przez tkanki jest bardzo ograniczone i dlatego jej nadmiar jest wydalany z moczem. Jest to przyczyną objawów chorobowych:
utraty masy ciała, ciągłego zmęczenia, częstego oddawania moczu, nadmiernego pragnienia.

Wykrycie cukrzycy typu I jest łatwe, gdyż objawy sa nasilone, a w badaniach laboratoryjnych stwierdza się wysoki poziom glukozy we krwi i jej obecność w moczu. Natomiast wykrycie cukrzycy typu II jest znacznie trudniejsze, gdyż cukrzyca typu II rozwija się wiele lat nie dając wyraźnych objawów, a wykrywana jest często przypadkowo, dopiero gdy pojawią się jej poważne powikłania takie jak: zawał, udar, problemy z nerkami, ze wzrokiem.

Objawy hiperglikemii to m.in.:
- osłabienie
- intensywne pocenie się
- senność
- pragnienie
- obfite oddawania moczu

Konsekwencje późno wykrytej cukrzycy:
- kłopoty z oczami (retinopatia, jaskra)
- kłopoty z nerkami (nefropatia)
- kłopoty z naczyniami krwionośnymi (nadciśnienie, zmiany w naczyniach tętniczych)
- kłopoty z sercem

Konieczne przy cukrzycy:
- Regularne mierzenie ciśnienia krwi
- Stałe kontrolowanie wagi ciała
- Kontrolowanie nadciśnienia, gospodarki lipidowej
- Rzucenie palenia
- Odpowiednia dieta i aktywność fizyczna
- Rygorystyczna kontrola poziomu glukozy, gdyż utrzymywanie się wysokich stężeń tego cukru we krwi wiąże się ściśle z wysokim ryzykiem powikłań. Najlepszym wskaźnikiem dobrej kontroli poziomu glukozy jest procent hemoglobiny glikowanej (HbA1c), czyli hemoglobiny z przyłączoną do niej glukozą. Obecnie diabetolodzy są zgodni, że powinien on być niższy niż 7 proc.
- SAMOKONTROLA- Uczy świadomego podjemowania decyzji dotyczącej modyfikacji leczenia, diety i wysiłku fizycznego. Dzięki nej łatwo jest utrzymać właściwy poziom cukru. Samokontrola jest niezbedna do bardziej niezależnego życia.

Czynniki ryzyka:
1. Cukrzyca u najbliższych - cukrzyca typu pierwszego jak i drugiego ma podłoże genetyczne, dlatego ryzyko wystąpienia choroby jest znacznie większe u osób spokrewnionych z chorymi na cukrzycę
2. Wiek – jest istotnym czynnikiem ryzyka, gdyż ryzyko zachorowania na tę chorobę wzrasta z wiekiem. Osoby powyżej 45 roku życia powinny raz w roku badać poziom cukru we krwi. Niektóre źródła podają również, że szczególnie narażoną grupą wiekową są osoby powyżej 65 roku życia.
3. Otyłość – BMI > 30 Otyłość jest głównym czynnikiem ryzyka wystąpienia ckurzycy typu II, która stanowi 90-95 proc. wszystkich zachorowań na tę chorobę. Ludzie otyli mają cukrzycę aż siedmiokrotnie częściej niż ci, którzy pilnują swojej wagi ciała.
4. Nadciśnienie tętnicze - ≥ 140/90, gdyż 2/3 cukrzyków typu 2 to także nadciśnieniowcy
5. Tryb życia - pozbawiony ruchu, siedzący tryb życia.
6. Zaburzenia tolerancji glukozy, gdyż cukrzyca występuje znacznie częściej u osób, u których w przeszłości występowały zaburzenia tolerancji glukozy. Zbyt wysoki poziom cukru we krwi, tzw. hiperglikemia, uszkadza warstwę wyściełającą naczynia krwionośne, tj. śródbłonek. Prowadzi to do zaburzenia czynności wielu narządów, a w końcu do ich niewydolności.

Inne czynniki ryzyka to:
Przewlekłe choroby trzustki i wątroby
Wysoki poziom cholesterolu we krwi lub
Nagła utrata wagi
Osłabienie oraz wiele innych

Co to jest insulina?
Insulina jest białkowym hormonem produkowanym przez tzw. komórki beta wyspek trzustkowych. Kiedy we krwi jest dużo cukru (glukozy), trzustka uwalnia zmagazynowany zakas insuliny. Hormon ten pozwala komórkom pobierac glukozę niezbedną do prawidłowego ich funkcjonowania i jednocześnie sprawia, że glukoza przekształca się w złożony cukier zwany glikogenem i w tej postaci jest przechowywana w komórkach wątroby i mięśni. Kiedy glukozy we krwi jest mało, spada poziom insuliny, a pojawia się jej przeciwieństwo, czyli hormon zwany glukagonem, który uruchamia zapasy glikogenu. Jeżeli insuliny zabraknie, komórki zaczynają głodować, a glukoza gromadzi się we krwi. Jest to mechanizm prowadzący do powstania cukrzycy.

Czy wiesz, że:
Większość pacjentów z paradontozą, tj. zapalną chorobą dziąseł, jest narażona na cukrzycę typu 2? Jak podaje pismo "Journal of Public Health Dentistry" właśnie dlatego osoby te powinny mieć regularnie mierzony poziom glukozy we krwi.

Słodkie, gazowane napoje typu cola wypijane w okresie poprzedzającym ciążę zwiększają zagrożenie cukrzycą?
Cukrzyca ciężarnych to jedno z najczęstszych powikłań ciąży pojawiające się u zdrowych dotąd kobiet. Stanowi zagrożenie dla płodu, a ponadto u 30-45 procent kobiet, u których stwierdzano cukrzycę ciężarnych, w ciągu najbliższych 15 lat rozwija się cukrzyca typu 2. Także dziecko jest bardziej narażone na powikłania porodowe, nietolerancję glukozy i cukrzycę.

Szacuje się, że w Polsce na 2,5 mln chorych z cukrzycą, aż 60 proc. nie jest świadoma swojej choroby. Wczesne wykrywanie schorzenia pomogłyby ograniczyć liczbę poważnych powikłań cukrzycy, które są przyczyną niepełnosprawności, obniżonego komfortu życia i przedwczesnych zgonów.

Cukrzyca stanowi ogromne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Co roku jest przyczyną 4 mln zgonów, głównie z powodu powikłań sercowo-naczyniowych, jak udary mózgu i zawały serca. Choroba istotnie skraca długość życia i pogarsza jego jakość. Jest wiodącą przyczyną amputacji nóg, niewydolności nerek i istotną przyczyną utraty wzroku. Organizację Narodów Zjednoczonych uznała cukrzycę za pierwszą niezakaźną epidemię cywilizacyjną. Szacuje się, że na świecie choruje na cukrzycę niemal 300 mln osób.

Najbardziej kosztowne jest leczenie powikłań cukrzycy.
Na leczenie chorych z powikłaniami wydaje się kilkakrotnie więcej niż na chorych bez powikłań. Dlatego inwestycja w lepsze leczenie chorych przynosi ostatecznie większe oszczędności.

Profilaktyka!

Profilaktyka jak w większości chorób, również i w tym przypadku polega w znacznej mierze na prowadzeniu zdrowego trybu życia. Przestrzeganie zdrowej i odpowiedniej diety oraz regularna aktywność fizyczna to właśnie te elementy, które w istotny sposób mogą się przyczynić do zmniejszenia ryzyka wystąpienia choroby, a są one szczególnie ważne dla osób otyłych lub prowadzących bardziej siedzący tryb życia.

Zdrowy tryb życia odgrywa rolę zarówno w profilaktyce cukrzycy typu II, jak i w jej leczeniu. Fińskie badania wykazały, że dzięki zrzuceniu nadwagi i regularnej aktywności fizycznej można o ponad 50 proc. zredukować ryzyko cukrzycy, a na pewnym etapie rozwoju cukrzycy, dieta i ruch mogą spowodować cofnięcie choroby.

Skuteczne przeciwdziałanie epidemii cukrzycy wymaga współpracy lekarzy specjalizujących się m.in. w takich dziedzinach jak diabetologia, dietetyka, kardiologia, gdyż cukrzyca to choroba interdyscyplinarna. Profilaktyka, edukacja i skuteczne leczenie pomogą uniknąć lub opóźnić wystąpienie powikłań.