Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Na trasie turystycznej biegnącej ulicami Jeleniej Góry znajdują się wpisane od wielu lat w historię miasta zabytki, które także współcześnie pełnią tutaj znaczące funkcje społeczne, religijne i kulturalne. Wszystkie te obiekty dostępne są w dużej części dla turystów niepełnosprawnych, a dotarcie do nich i zwiedzenie zajmuje zwiedzającym przeciętnie około trzy godziny nieforsownego spaceru.

Naszą wycieczkę zaczynamy od największej jeleniogórskiej świątyni, czyli od Kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego zbudowanego w latach 1709 – 1718 jako świątynia ewangelicka według planów i pod kierownictwem Martina Frantza, znanego legnickiego architekta. Zgodnie z wymaganiami zleceniodawców kościół miał łączyć śląską tradycję budowy kościołów Pokoju z rozmachem i monumentalnością protestanckiego kościoła św. Katarzyny w Sztokholmie. Gmina ewangelicka funkcjonowała w Jeleniej Górze do roku 1947. Dziesięć lat póĄniej świątynia przekazana została parafii katolickiej działając przez wiele lat jako kościół garnizonowy, zaspokajający potrzeby religijne nie tylko ludności cywilnej ale także jednostek wojskowych stacjonujących w Jeleniej Górze. Kościół imponuje rozmiarami - może w nim zasiąść ponad 4000 osób, a przynajmniej drugie tyle zmieści się tutaj na stojąco.

Dla wnikliwych turystów interesujące może być nie tylko wspaniałe i przebogate wnętrze świątyni. Otaczający kościół park, to teren dawnego cmentarza, zamkniętego pod koniec XIX w. Pozostały po nim wspaniałe barokowe kaplice nagrobne z lat 1716–1770, wzniesione dla rodzin najbogatszych jeleniogórskich mieszczan.

Idąc ulicą 1 Maja w kierunku centrum miasta docieramy po niedługiej chwili do cerkwi pod wezwaniem Świętych Piotra i Pawła. Jeszcze przed rokiem1453 wzniesiono w tym miejscu zwanym przedmieściem wojanowskim katolicką kaplicę Najświętszej Marii Panny. W roku 1634 jak całe miasto, padła ona ofiarą pożaru, a jej szczątki wykorzystano wkrótce do budowy umocnień. Po wojnie trzydziestoletniej wierni wznieśli tutaj drewniany krzyż. Obecny kościół zbudowano w latach 1737–1738 i poświęcono ponownie Najświętszej Marii Pannie. W roku 1925 świątynia przejęta została przez władze miejskie i pełniła rolę swego rodzaju galerii. Parafia prawosławna przejęła kościółek w roku 1948 i wyposażyła go w Ikonostas sprowadzony aż z Lubelszczyzny. Cztery lata póĄniej, w roku 1952 kaplicę wyświęcono na cerkiew pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła.

Kaplica jest budowlą barokową, ustawioną na planie prostokąta zakończonego od wschodu trójbocznie. Nad wejściem znajduje się ośmioboczna wieża z cebulastym hełmem. Drzwi otacza barokowy portal zwieńczony grupą figuralną z postacią Matki Boskiej Assunta, adorowanej przez anioły i putta. W północną ścianę kaplicy wmurowano podczas budowy dwa średniowieczne krzyże pokutne.

Idąc dalej ulicą 1 Maja docieramy do kolejnych jeleniogórskich zabytków – Bramy Wojanowskiej i Kaplicy Świętej Anny umieszczonej w średniowiecznej, ważnej dla ówczesnej obronności miasta bastei, gruntownie przebudowanej w roku 1514. Po zniszczeniach wojny trzydziestoletniej kaplicę odbudowano. Z tego okresu pochodzi jej barokowy wystrój. Brama Wojanowska stała u wylotu dzisiejszej ulicy Marii Konopnickiej. Wyburzono ją w roku 1755. Rok póĄniej postawiono w tym miejscu barokową furtę bramną spełniającą funkcje rogatkowo – porządkowe. W drugiej połowie XIX wieku obiekt rozebrano i przeniesiono do koszar wojskowych. W roku 1998 brama po renowacji powróciła w pobliże starego miejsca.

Spacerując ulicą Marii Konopnickiej dochodzimy po chwili do najstarszej jeleniogórskiej świątyni, kościoła pod wezwaniem Świętych Erazma i Pankracego, któremu nadano niedawno tytuł Bazyliki Mniejszej. Początki zabytku datowane są na XIII wiek, kiedy drewniany kościół poświęcono dwóm wczesnochrześcijańskim męczennikom. Świątynię, która spłonęła w roku 1303 odbudowano wkrótce potem z kamienia. Kościół renesansową formę otrzymał po kolejnym pożarze i odbudowie w roku 1549. Ołtarz pochodzi z początku XVIII wieku. To wyjątkowe dzieło jest autorstwa Norwega Tomasza Weisfeldta. Na zewnątrz świątyni umieszczono liczne epitafia renesansowe i barokowe.

W pobliżu kościoła pod wezwaniem Świętych Erazma i Pankracego podziwiać można resztki murów obronnych, których podwójnym kręgiem Jelenia Góra otoczona była prawdopodobnie od początków swego istnienia , a na pewno od wieku XIV. Niższy mur zewnętrzny stał nad suchą fosą, zaś mur wewnętrzny wzmocniony był 36 bastejami. Trzy bramy miejskie posiadały własne wieże, bastiony i barbakany. Główne umocnienia sięgały około 8 metrów wysokości, a ich grubość w koronie wynosiła 1,5 metra. Mury miejskie straciły na znaczeniu w XVIII wieku na skutek intensywnego rozwoju miasta i zmianie technik oblężniczych. Ostateczną decyzję o ich rozbiórce podjęto w roku 1862. Do dziś z wielu obronnych fortyfikacji zachowały się tylko fragmenty tych obwarowań.

Ostatnim zabytkiem w programie zwiedzania jest rynek miejski zwany obecnie Placem Ratuszowym. Rynek starego miasta, otoczony jest z czterech stron pięknymi barokowymi i rokokowymi kamieniczkami podcieniowymi z XVII i XVIII wieku . Jest to jedyna na Dolnym Śląsku zachowana w pełni tego typu zabudowa, będąca ozdobą i wyróżnikiem Jeleniej Góry.

Obecny jeleniogórski ratusz pochodzi z lat 1747 – 1749, a wzniesiony został w stylu klasycystycznym po zawaleniu się poprzedniej budowli. Około roku 1910 budynek ratusza połączono z sąsiednimi kamienicami zaadoptowanymi na potrzeby magistratu. W średniowieczu służyły one jako apteka, garkuchnia i ławy chlebowe. W roku 2000 w pierwszej z tych kamieniczek odkryto studnię o głębokości 20 m. Warto wiedzieć, że w dawnych czasach w jeleniogórskim ratuszu stał drewniany posąg Bolesława Krzywoustego w szatach królewskich.

RzeĄba jeleniogórskiego Neptuna, wykonana z piaskowca w XVIII wieku, pierwotnie zdobiła jedną z wielu rezydencji patrycjuszowskich. Na rynku stanęła dopiero w pierwszej połowie XIX wieku. Miała zaświadczać o dawnych handlowych związkach Jeleniej Góry z krajami zamorskimi, do których wysyłano produkowane w mieście i okolicznych wioskach płótno. Postać Neptuna ustawiono na cokole w miejscu dawnej studni. W latach 70-tych XX wieku wykonano całkiem nowy cokół, a w połowie lat 90-tych przeprowadzono prace konserwacyjne samej rzeĄby.

We wrześniu 2008 roku na rynku jeleniogórskim, przy ścianie tzw. Siedmiu Domów, stanął pomnik upamiętniający 900-lecie założenia miasta przez Bolesława Krzywoustego. Na obelisku z czerwonego granitu osadzona jest głowa dorodnego jelenia z porożem. Jeleń jest bowiem symbolem miasta i występuje w herbie Jeleniej Góry od kilkuset lat. Druga rzeĄba małego jelonka stanęła na skwerze przy ul. 1 Maja.

TADEUSZ SIWEK