Gdy tracący zatrudnienie nie ma propozycji innej pracy, słuszną decyzją jest rejestracja we właściwym powiatowym urzędzie pracy (PUP). Oprócz zasiłku dla bezrobotnych (oczywiście w przypadku gdy spełnia ona warunki do jego nabycia), niektóre osoby mogą ubiegać się o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. W urzędzie pracy można też skorzystać z propozycji aktywizacji zawodowej (szkolenia, prace sponsorowane, preferencyjne pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej). Podstawowym aktem prawnym dotyczącym tej problematyki jest ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Pierwszym krokiem, jaki musi wykonać osoba szukająca pracy, jest rejestracja w powiatowym urzędzie pracy. Właściwość PUP oceniamy, biorąc pod uwagę stałe lub czasowe miejsce zameldowania. Jeżeli osoba chcąca się zarejestrować nie jest nigdzie zameldowana, zgłasza się w tym celu do PUP, na obszarze którego przebywa (czyli w praktyce jakiegokolwiek).
Możliwość rejestracji dotyczy nie tylko osób bezrobotnych (i w tej grupie osób ubiegających się o nabycie świadczeń przedemerytalnych), czyli spełniających wszystkie wymagania wskazane w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, lecz także osób poszukujących pracy. Zgodnie z definicją ustawową (art. 2 ust. 1 pkt 15 cytowanej ustawy) poszukującym pracy jest osoba nie zatrudniona poszukująca zatrudnienia lub osoba zatrudniona zgłaszająca zamiar i gotowość podjęcia zatrudnienia w wyższym wymiarze czasu pracy albo dodatkowego lub innego zatrudnienia.
Okresy pobierania zasiłku oraz stypendiów, przyznanych na podstawie przepisów ustawy, wlicza się do okresu pracy wymaganego do nabycia lub zachowania uprawnień pracowniczych (np. związanych z otrzymywaniem dodatku za wysługę lat) oraz okresów składkowych w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie wlicza się ich jednak do:
osoba niepełnosprawna przedkłada również orzeczenie stwierdzające niepełnosprawność.
Podstawa prawna: par. 3 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 28 lutego 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia rejestracji i ewidencji bezrobotnych oraz innych osób poszukujących pracy.
Do góry
Uzyskanie zasiłku dla bezrobotnych
Zasiłek dla bezrobotnych jest świadczeniem wypłacanym z Funduszu Pracy osobom zarejestrowanym w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotne, dla których nie ma propozycji odpowiedniego zatrudnienia, skierowania do prac interwencyjnych, robót publicznych lub na utworzone dodatkowe miejsce pracy.
Kto może liczyć na zasiłek
Nie jest więc tak, że każda osoba rejestrująca się w PUP, która nie jest zatrudniona i spełnia niżej przedstawione warunki związane z posiadaniem odpowiednich okresów zatrudnienia lub innych zrównanych z nimi, zawsze otrzyma zasiłek. Jeśli bowiem akurat urząd pracy będzie dysponował propozycją zatrudnienia (a przypomnijmy, że według art. 12 ust. 3 cytowanej ustawy, pracodawcy są zobowiązani informować na bieżąco właściwe powiatowe urzędy pracy o wolnych miejscach zatrudnienia lub miejscach przygotowania zawodowego), zamiast zasiłku, bezrobotny otrzyma tę propozycję.
Żeby tak się
stało, musi to być jednak nie jakiekolwiek, ale odpowiednie zatrudnienie. Pojęcie to oznacza zatrudnienie, do którego bezrobotny ma wystarczające kwalifikacje lub może je wykonywać po uprzednim szkoleniu, jego stan zdrowia pozwala mu na wykonywanie tego zatrudnienia, zaś łączny czas dojazdu do miejsca zatrudnienia i z powrotem środkami komunikacji publicznej nie przekracza 3 godzin.
Oprócz spełnienia powyższych warunków, bezrobotny musi posiadać w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji łącznie co najmniej 365 dni, w których:
- pracował na podstawie umowy o pracę lub umowy o pracę nakładczą,
- wykonywał pracę na podstawie umowy agencyjnej, zlecenia bądź współpracował przy ich wykonywaniu,
- prowadził działalność pozarolniczą i z tego tytułu podlegał ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu lub współpracował przy prowadzeniu takiej działalności,
- wykonywał pracę w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności,
- wykonywał pracę w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych (usług rolniczych), będąc jej członkiem,
- był zatrudniony lub wykonywał inną pracę zarobkową, osiągając dochód, od którego istnieje obowiązek
opłacania składki na Fundusz Pracy.
Przedstawiam obowiązujące przepisy prawne dotyczące osób bezrobotnych wynikające z Ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 1996 r., Nr 47, poz. 211; Dz. U. z 1996 r., Nr 147, poz. 687).
Wysokość zasiłku zależy od tzw. okresu uprawniającego do zasiłku. Jest to łączny czas Twojego zatrudnienia, ale dolicza się też np. służbę wojskową lub urlop wychowawczy czyli takie okresy, w czasie których były wpłacane składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy.
- Jeżeli okres uprawniający do zasiłku wynosi do 5 lat - otrzymasz 80% podstawowej kwoty
zasiłku.
- Jeżeli przepracowałeś/aś łącznie od 5 do 20 lat - 100%.
Jeżeli co najmniej 20 lat - należy Ci się 120% podstawowej kwoty zasiłku.
Inne okresy brane pod uwagę
Do 365 dni zaliczamy także okresy:
- odbywania w jakiejkolwiek formie obowiązku wojskowego – zasadnicza służba wojskowa, przeszkolenie
absolwentów szkół wyższych, zastępcza służba wojskowa itd.,
- urlopu wychowawczego niezależnie od tego, czy dana osoba pobierała czy nie zasiłek wychowawczy; bierzemy pod uwagę jedynie sam fakt odbywania tego urlopu,
- pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, świadczenia rehabilitacyjnego. Również przypadające po ustaniu zatrudnienia albo zaprzestania prowadzenia działalności pozarolniczej okresy pobierania zasiłku chorobowego, macierzyńskiego lub opiekuńczego, jeżeli podstawa ich wymiaru równa była co najmniej kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę,
- okresy, za które przyznano odszkodowanie z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania przez pracodawcę stosunku pracy (stosunku służbowego), oraz okresy, za które wypłacono pracownikowi odszkodowanie z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę (na podstawie art. 361 k. p.),
- oraz inne, niewymienione okresy, za które opłacana była składka na Fundusz Pracy i ubezpieczenie społeczne lub zaopatrzenie emerytalne, jeżeli jej podstawę stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie.
Warto wiedzieć
Osoba zarejestrowana jako bezrobotna, która dwukrotnie odmówiła przyjęcia proponowanej formy aktywizacji zawodowej, traci na 6 miesięcy status bezrobotnego. Nie dotyczy to osób pobierających świadczenia przedemerytalne.
Po wejściu do Unii Europejskiej w stosunku do osób posiadających obywatelstwo państwa członkowskiego do okresu wymaganego do nabycia prawa do zasiłku zaliczać się będzie również okres zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej oraz prowadzenia pozarolniczej działalności na terytorium państw członkowskich.
Kiedy zasiłek nie przysługuje
Prawo do zasiłku dla bezrobotnych może w niektórych przypadkach przysługiwać po dłuższym okresie od dnia rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. O ten okres „wyczekiwania” zostaje skrócony czas jego pobierania.
Czasami trzeba poczekać
Prawo do zasiłku przysługuje generalnie po 7 dniach od rejestracji w PUP, w niektórych jednak przypadkach przysługiwać będzie po upływie zdecydowanie dłuższego okresu. Wyjątki te wskazuje art. 27 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem bezrobotny spełniający wszystkie inne wymogi do uzyskania zasiłku otrzyma
go:
- po upływie 90 dni, jeżeli odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego
zatrudnienia, szkolenia, wykonywania prac interwencyjnych lub robót publicznych. Okres ten odnosi się również do osób, które w okresie 6 miesięcy przed rejestracją w PUP rozwiązały stosunek pracy (stosunek służbowy) za wypowiedzeniem albo na mocy porozumienia stron, chyba że porozumienie nastąpiło z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy lub zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących pracodawcy albo przyczyną rozwiązania stosunku pracy była zmiana miejsca zamieszkania,
- po 180 dniach od rejestracji, w przypadku gdy w ciągu 6 miesięcy przed rejestracją doprowadził do zwolnienia dyscyplinarnego.
Warto wiedzieć
Bezrobotny jest zobowiązany poinformować w ciągu 5 dni PUP o podjęciu działalności przynoszącej dochód. Niedostosowanie się do tego wymogu może skutkować nałożeniem na niego grzywny.
Brak gotowości do podjęcia zatrudnienia
Jeżeli bezrobotny pobierający zasiłek przebywa w okresie krótszym niż 30 dni za granicą lub pozostaje w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia, nie zostaje pozbawiony statusu bezrobotnego, o ile powiadomi o tym wcześniej PUP. Za ten okres zasiłek nie będzie jednak przysługiwał.
Po wejściu Polski do Unii Europejskiej zaczną w tym kontekście obowiązywać dodatkowe postanowienia. Bezrobotni będący obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej, którzy nabyli w Rzeczypospolitej Polskiej prawo do świadczeń z tytułu bezrobocia i udają się do innego państwa członkowskiego Unii w celu poszukiwania pracy, zachowują prawo do tych świadczeń. Będzie to oczywiście dotyczyło również obywateli Polski.
Uprawnienia osób, które znajdują się w jednej z poniższych sytuacji:
- Ukończyły szkołę średnią, wyższą lub kurs
zawodowy i po raz pierwszy szukają pracy.
- Utraciły pracę.
- Spodziewają się, że wkrótce utracą pracę.
- Chcą zmienić dotychczasowe miejsce zatrudnienia i
poszukują pracy.
Do góry
Jakie obowiązki ma bezrobotny ?
Bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się w wyznaczonych terminach w PUP, żeby zapoznać się z ofertami pracy i potwierdzić gotowość podjęcia pracy.
Rejestrując się należy zapamiętać wyznaczony termin następnej wizyty. Osoba, która nie stawi się w ciągu 5 dni i nie powiadomi o przyczynie swojej nieobecności powoduje utratę statusu bezrobotnego na 3 miesiące,
licząc od dnia niestawienia się w urzędzie
Uprawnienia bezrobotnego
Z jakich form pomocy korzysta osoba zarejestrowana w PUP ?
- Otrzymuje legitymację ubezpieczeniową (jeśli jej nie posiadała wcześniej). Daje ona prawo do bezpłatnych usług publicznej służby zdrowia, na takich samych zasadach jak wszyscy pracujący i ubezpieczeni.
- Może korzystać z informacji o wolnych miejscach pracy, które
posiada PUP.
- Może być skierowana przez Urząd Pracy na szkolenie umożliwiające zdobycie nowych kwalifikacji. W trakcie szkolenia otrzymuje dodatek szkoleniowy wynoszący 20% zasiłku dla bezrobotnych. PUP pokrywa koszty szkolenia, ale jeśli nie ukończy się go z własnej winy poniesione opłaty podlegają zwrotowi.
- Może być skierowana do prac interwencyjnych lub robót publicznych jeśli PUP nie ma propozycji pracy odpowiadającej kwalifikacjom.
- Ma prawo do pożyczki na rozpoczęcie działalności gospodarczej lub rolniczej (ale nie na zakup ziemi) w wysokości nie wyższej niż dwudziestokrotne przeciętne wynagrodzenie.
- Ma prawo do zasiłku dla bezrobotnych.
Kto może otrzymać zasiłek dla bezrobotnych?
Aby otrzymywać zasiłek zarejestrowany bezrobotny musi spełnić jednocześnie dwa warunki:
- PUP nie ma dla niego odpowiedniej propozycji pracy, szkolenia, skierowania do prac interwencyjnych lub robót publicznych.
- W okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji był zatrudniony łącznie przynajmniej 365 dni.
