|
|
Zawartość: Stopień niepełnosprawności, Orzekanie o uprawnieniach, Pomoc w załatwianiu różnych spraw, Pomoc w sądzie, W urzędzie, Karta Praw Osób Niepełnosprawnych, Uprawnienia niepełnosprawnego pracownika, Niepełnosprawny pracownik firmie - uprawnienia i obowiązki pracodawcy.
Stopień niepełnosprawności
Wiele uprawnień przysługujących tej grupie osób zostało powiązanych ze stopniem
ich niepełnosprawności. Zasady orzekania w tym zakresie normuje ustawa z dnia 27
sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych (patrz podstawa prawna).
Ustawa ta ściśle określa krąg osób, które z uwagi na swój szczególny status mogą
liczyć na ulgowe traktowanie w wielu sferach życia. Ma ona bowiem zastosowanie
do osób, których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem o:
• zakwalifikowaniu przez powiatowy zespół do spraw orzekania o
niepełnosprawności do jednego z trzech stopni niepełnosprawności (znacznego,
umiarkowanego lub lekkiego),
• całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy, wydanym na podstawie
odrębnych przepisów przez orzecznika ZUS,
• niepełnosprawności wydanym przed ukończeniem 16 roku życia.
Do góry
Orzekanie o uprawnieniach
Powiatowe zespoły orzekania o niepełnosprawności ustalają stopień
niepełnosprawności, który uprawnia osoby niepełnosprawne do określonych ulg i
przywilejów. W wydawanych przez siebie orzeczeniach zespoły te powinny również
zamieszczać wskazania dotyczące konkretnych uprawnień przysługujących
niepełnosprawnym. W szczególności wskazania te powinny dotyczyć:
• odpowiedniego zatrudniania uwzględniającego psychofizyczne możliwości danej
osoby,
• szkolenia, w tym specjalistycznego,
• zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej,
• uczestnictwa w terapii zajęciowej,
• konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz
pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby,
• korzystania z systemu środowiskowego wsparcia samodzielnej egzystencji, przez
co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i
rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej,
organizacje pozarządowe oraz inne placówki,
• konieczności stałej lub długotrwałej opieki albo pomocy innej osoby, w związku
ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, albo stałego
współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia,
rehabilitacji i edukacji,
• spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w prawie o ruchu
drogowym, w zakresie zwolnienia z obowiązku stosowania się do niektórych znaków
drogowych dotyczących zakazu ruchu lub postoju.
WARTO WIEDZIEĆ
• Do znacznego stopnia
niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu,
niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i
wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i
pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
• Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną
sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w
warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych
osób w celu pełnienia ról społecznych.
• Do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej
sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do
wykonywania pracy w porównaniu ze zdolnością, jaką wykazuje osoba o podobnych
kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością fizyczną i psychiczną, lub mającą
ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować za pomocą
wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne.
Orzeczenie ustalające stopień niepełnosprawności stanowi
także podstawę do przyznania ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów,
np. wydania karty parkingowej lub ulg na przejazdy komunikacją kolejową i
autobusową.
Dla celów korzystania z różnych ulg i uprawnień, osoby
posiadające ważne orzeczenia o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów,
niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym oraz orzeczenie o niezdolności do
pracy wydane przez lekarza orzecznika ZUS, mogą także wnioskować o ustalenie
stopnia niepełnosprawności. W tym celu powinny złożyć stosowny wniosek do
zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności.
Do góry
Pomoc w załatwianiu różnych spraw
Osoby niepełnosprawne w wielu aspektach życia mogą korzystać z różnego rodzaju
pomocy, np. załatwiać swoje sprawy poza kolejnością w instytucjach i urzędach.
Pomocy udziela się im także w czasie wyborów, w razie konieczności wystąpienia w
sądzie lub gdy korzystają z usług niektórych instytucji.
Utrudnienia wynikające z różnorakiej dysfunkcji organizmu
osób niepełnosprawnych mogą być przeszkodą w czynnym korzystaniu z praw
wyborczych. Chcąc temu zaradzić w Ordynacji wyborczej przewidziano pewne
ułatwienia dla tej kategorii osób.
Zarówno przepis art. 54 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej (patrz podstawa prawna), jak i art. 46 ustawy z dnia
16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików
województw daje osobom niepełnosprawnym prawo korzystania przy głosowaniu z
pomocy innych osób, niebędących członkami obwodowej komisji wyborczej i mężami
zaufania.
Także w przypadku wyborów do Sejmu i Senatu osobom
niepełnosprawnym ułatwiono głosowanie poprzez określenie w przepisach
rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z dnia 31 lipca 2001
r. w sprawie lokali obwodowej komisji wyborczej dostosowanych do potrzeb
wyborców niepełnosprawnych (patrz podstawa prawna) wymogów technicznych lokali
wyborczych.
Lokale wyborcze dostosowane do potrzeb tej grupy wyborców
powinny znajdować się na parterze budynku (wyposażonego w podjazdy lub inne
urządzenia, umożliwiające samodzielne poruszanie się osoby na wózku inwalidzkim)
oraz mieć wymiary zapewniające swobodne poruszanie się po nim wyborców
niepełnosprawnych. Określone parametry powinny mieć także drzwi wejściowe do lokalu oraz urna wyborcza.
Do góry
Pomoc w sądzie
Konieczność udziału w
postępowaniu sądowym może okazać się dla osoby niepełnosprawnej wyzwaniem
trudnym do podjęcia. Zawiłość sprawy, wymogi procedury sądowej i szereg
formalności, które trzeba spełnić, to utrudnienia, które mogą zniechęcić
każdego, a tym bardziej osobę, która z uwagi na niepełnosprawność nie jest w
stanie wykonać niektórych czynności samodzielnie.
Przepisy kodeksu postępowania cywilnego umożliwiają zatem
występowanie przed sądem w imieniu takich osób (w niektórych sprawach) innych
uprawnionych podmiotów. Zgodnie z art. 61 par. 1 k.p.c., organizacje społeczne,
których zadania nie polegają na prowadzeniu działalności gospodarczej, mogą
bowiem wytyczać powództwa na rzecz obywateli. Wykaz organizacji uprawnionych do
działania przed sądem w imieniu lub na rzecz obywateli zawiera rozporządzenie
ministra sprawiedliwości z dnia 10 listopada 2000 r.
Do góry
W urzędzie
(Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 z późn. zm.)
Osoba niepełnosprawna lub z dzieckiem
niepełnosprawnym może załatwiać sprawy poza kolejnością w instytucjach i urzędach
publicznych oraz w sklepach.
Do góry
Karta Praw Osób Niepełnosprawnych
(M. P. z 1997 r., Nr 50, poz. 475)
Jednym z podstawowych dokumentów dotyczących osób
niepełnosprawnych jest Karta Praw Osób Niepełnosprawnych. Karta jest aktem ogólnym.
Nie gwarantuje konkretnych uprawnień, można jednak oficjalnie powoływać się na nią
jako obowiązujący akt uchwalony przez Sejm RP.
Na wstępie w Karcie stwierdza się, że osoby
niepełnosprawne, „czyli osoby, których sprawność fizyczna, psychiczna lub
umysłowa trwale lub okresowo utrudnia, ogranicza lub uniemożliwia życie codzienne,
naukę, pracę oraz wypełnianie ról społecznych, zgodnie z normami prawnymi i
zwyczajowymi mają prawo do niezależnego, samodzielnego i aktywnego życia oraz nie mogą
podlegać dyskryminacji ”. Dalej w Karcie wymienione są prawa osób
niepełnosprawnych m. in. dostęp do opieki medycznej i rehabilitacji, nauki w szkołach
wspólnie z osobami sprawnymi oraz pełnego uczestnictwa w życiu publicznym.
O czym warto pamiętać ?
Osoby niepełnosprawne w Polsce mają swoją
reprezentację. Z jeden strony w postaci wielu fundacji, stowarzyszeń, grup
samopomocowych skupiających osoby niepełnosprawne lub działających na ich rzecz, a z
drugiej strony w postaci Ogólnopolskiego Sejmiku Osób Niepełnosprawnych i Krajowej Rady
Osób Niepełnosprawnych. Istnieją również instytucje publiczne, które powstały, aby
działać na rzecz i w imieniu osób niepełnosprawnych. Jest to np. Pełnomocnik Rządu
ds. Osób Niepełnosprawnych
Do góry
Uprawnienia niepełnosprawnego pracownika
Osoba niepełnosprawna korzysta
ze szczególnych przywilejów w ramach zatrudnienia. Przede wszystkim ma ona prawo
do niedyskryminacyjnych warunków pracy. Prawo to wynika z generalnego zakazu
dyskryminacji określonego w art. 11 3 k.p., który niepełnosprawność wymienia
jako jeden z kryteriów, według których niedopuszczalne jest gorsze traktowanie w
ramach zatrudnienia. Niepełnosprawny pracownik korzysta też ze szczególnych
uprawnień w zakresie warunków pracy, a w szczególności czasu pracy i urlopów.
Do góry
Niepełnosprawny pracownik firmie - uprawnienia i obowiązki pracodawcy
Biuro
Karier Osób Niepełnosprawnych w ramach projektu
Fundacji pt. „Kompleksowe działania na rzecz aktywizacji zawodowej i
społecznej osób niepełnosprawnych. Doradztwo - edukacja - staże - pośrednictwo
pracy - monitoring zatrudnienia”*. obejmuje bezrobotne osoby niepełnosprawne kompleksowym programem doradztwa i pośrednictwa pracy, w wyniku którego, wzrosną ich szanse na zatrudnienie na otwartym ryku
pracy.
W ramach projektu biuro proponuje współpracę w charakterze pracodawcy,
stażodawcy lub praktykodawcy dla osób niepełnosprawnych.
Niepełnosprawny pracownik w mojej firmie uprawnienia i obowiązki pracodawcy
Poniżej lista instytucji, które możemy uznać za instytucje odwoławcze dla obywateli, których prawa są naruszane lub nieprzestrzegane:
- Rzecznik Praw Obywateli Niepełnosprawnych
ul. Konwiktorska 7, 00-216 Warszawa,
tel./fax. 635-57-9
- Rzecznik Praw Obywatelskich
Al. Solidarności 77, 00-090 Warszawa,
tel. 827-62-61 w. 260
- Biuro Skarg i Listów Kancelarii Prezydenta RP
ul. Wiejska 10, 00-902 Warszawa,
tel. 629-08-16
- Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
ul. Gałczyńskiego 4, 00-362 Warszawa,
tel. 826-96-73, fax. 826-44-49
Do góry
|
