Bartosz Nowak jest aplikantem radcowskim w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Wałbrzychu. Jednocześnie jako prawnik - wolontariusz udziela porad prawnych w czasie swoich dyżurów osobom niepełnosprawnym w Karkonoskim Sejmiku Osób Niepełnosprawnych. |
Zawartość: Termin czynności prawnej, Formy pomocy, Pożyczone pieniądze, Koszty sądowe, Wniesienie kasacji, Termin wniesienia odwołania
Co zrobić, jeżeli upłynął termin do dokonania czynności prawnej, np. złożenia apelacji?
W takiej sytuacji należy złożyć w sądzie właściwym wniosek o przywrócenie terminu, niemniej jednak wniosek może dotyczyć czynności procesowej nie dokonanej przez stronę bez swojej winy. Dla swojej skuteczności wniosek ten musi spełniać kilka wymogów formalnych, musi być złożony w terminie tygodniowym od dnia ustania przyczyny, a więc jeżeli przyczyna ustała np. 15 listopada to termin do złożenia wniosku kończy się 22 listopada.
Wraz z wnioskiem należy dokonać czynności procesowej, której nie dokonaliśmy we wcześniejszym terminie, czyli np. złożyć apelację.
Wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie, które wykaże, iż strona bez swojej winy nie dokonała czynności procesowej. Podana przez wnioskodawcę przyczyna musi być prawdziwa i poważna. Jest duże prawdopodobieństwo, że sąd nie uwzględni wniosku o przywrócenie terminu, gdy umotywujemy wniosek wyjazdem na wykupioną wcześniej wycieczkę, natomiast okoliczność przebywania w szpitalu udokumentowana odpowiednimi zaświadczeniami lekarskimi, stanowi podstawę do przywrócenia terminu.
Reasumując, w dniu 1 grudnia otrzymujemy wyrok wraz z uzasadnieniem i od tego momentu mamy 14 dni do złożenia apelacji, a więc termin do dokonania tej czynności procesowej mija 15 grudnia. Niestety 7 grudnia w wyniku nagłego zachorowania trafiamy do szpitala, z którego wypisują nas 16 grudnia. W związku z pobytem w szpitalu upłynął nam termin do złożenia apelacji, aczkolwiek do uchybienia tego doszło bez naszej winy.
Zależy nam na zaskarżeniu niekorzystnego dla nas wyroku, dlatego zdecydowaliśmy się na złożenie w dniu 20 grudnia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia apelacji. Pamiętamy o tym, że do wniosku obowiązkowo dołączamy naszą apelację. Biorąc pod uwagę to, iż nie doszło do przekroczenia terminu do złożenia wniosku (7 dni od ustania przyczyny) oraz to, że w uzasadnieniu naszego wniosku wskazaliśmy na nasz pobyt w szpitalu jako przyczynę uchybienia terminowi, udokumentowaną odpowiednim zaświadczeniem szpitalnym możemy liczyć na to, iż wniosek nasz zostanie pozytywnie rozpatrzony.
Do góry
Z jakich form pomocy w postępowaniu cywilnym może korzystać osoba niepełnosprawna?
Osoba niepełnosprawna w postępowaniu cywilnym może skorzystać z dwóch instytucji pomocy, mianowicie:
1.) zwolnienia od kosztów sądowych oraz 2.) ustanowienia adwokata lub radcy prawnego.
1) Osoba zabiegająca o zwolnienie od kosztów sądowych powinna we właściwym sądzie złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wraz z oświadczeniem, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego potrzebnego dla ciebie i rodziny.
Razem z wnioskiem strona ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych powinna złożyć oświadczenie o stanie rodzinnym, wydatkach, dochodach i zródłach utrzymania. Oświadczenie to składa się na urzędowym formularzu dostępnym w budynku sądu lub na stronach internetowych ministerstwa sprawiedliwości. Nie dołączenie oświadczenia powoduje brak formalny pisma, na wezwanie Sądu strona obowiązana jest do uzupełnienia braku poprzez złożenie oświadczenia w terminie wyznaczonym przez Sąd. Jeżeli strona tego nie dokona wniosek pozostanie bez rozpoznania i zostanie przez Sąd odrzucony.
Zwolnienie od kosztów może być całkowite lub częściowe. Strona zwolniona w całości od kosztów sądowych nie uiszcza opłat ani wydatków związanych z jej udziałem w postępowaniu sądowym, niemniej jednak zgodnie z przepisami ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nawet strona całkowicie zwolniona od kosztów sądowych obowiązana jest przy składaniu pism procesowych uiszczać opłatę podstawową w wysokości 30 zł.
Natomiast przy zwolnieniu częściowym mamy do czynienia z sytuacją, w której strona nie jest w stanie ponieść w całości kosztów sądowych. Zwolnienie częściowe może polegać na zwolnieniu od ponoszenia albo ułamkowej albo procentowej części opłaty, lub określonej kwoty. A zatem Sąd może zwolnić stronę np. od ponoszenia opłaty za pozew lub wniosek.
2) Strona zwolniona od kosztów sądowych, bez względu na to czy została zwolniona w całości czy w części ma prawo zgłosić wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Sąd właściwy do rozpoznania wniosku ustanowi dla strony adwokata lub radcę prawnego, jeżeli uzna to za potrzebne. Sąd może ustanowić adwokata lub radcę prawnego, jeżeli strona wykaże, zgodnie z oświadczeniem złożonym razem z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, iż nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku dla własnej kondycji finansowej. Ustanowienie adwokata lub radcy prawnego nie zwalnia strony od obowiązku pokrycia kosztów przeciwnikowi.
Czy złe nazwanie pisma procesowego oraz wniesienie takiego pisma do sądu niewłaściwego powoduje nieskuteczność pisma?
Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego Sąd z urzędu bada swą właściwość, a zatem wniesienie pisma np. do sądu rejonowego w sytuacji gdy właściwy jest Sąd Okręgowy nie powoduje odrzucenia takiego pisma. W razie stwierdzenia swojej niewłaściwości Sąd przekazuje sprawę sądowi właściwemu. (art. 200 i 201 KPC).
Również niewłaściwe nazwanie pisma procesowego (np. zamiast apelacja jest odwołanie) nie powoduje nieskuteczności takiego pisma, zgodnie bowiem z art. 130 § 1 KPC mylne oznaczenie pisma procesowego nie stanowi przeszkody do jego rozpoznania. Wyrażona w tym przepisie zasada stanowi, iż ważniejsza jest treść pisma niż prawidłowa nazwa.
Przed jakim sądem mogę dochodzić ustalenia niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności?
Sprawy o to roszczenie należą do właściwości sądów rejonowych. W związku z tym, iż sprawy te należą do postępowania odrębnego z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, właściwy w tej sprawie będzie sąd rejonowy wydział pracy i ubezpieczeń społecznych.
Do góry
Jak odzyskać pożyczone pieniądze?
Osoba niewidoma, która chce odzyskać pożyczone pieniądze w wysokości 2000 zł., jeżeli inne metody zawiodą, powinna wystąpić do sądu w celu realizacji swojego roszczenia. Biorąc pod uwagę wysokość roszczenia, sprawa ta będzie należała do postępowania uproszczonego. W tym postępowaniu pisma takie jak: pozew, odpowiedz na pozew, sprzeciw od wyroku zaocznego, zarzuty od nakazu zapłaty, sprzeciw od nakazu zapłaty i pismo zawierające wnioski dowodowe wnosi się do sądu na urzędowych formularzach. Formularze dostępne są w budynkach sądów oraz na stronach internetowych Ministerstwa Sprawiedliwości.
W polskim postępowaniu cywilnym obowiązuje zasada pisemności, a zatem wszystkie czynności strony obowiązane są dokonywać na piśmie, z jednym wyjątkiem tj. postępowaniem odrębnym z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, w którym pracownik lub ubezpieczony działający bez adwokata lub radcy prawnego może w sądzie właściwym złożyć ustnie do protokołu treść pozwu, środków odwoławczych i innych pism procesowych.
Osoba niewidoma wszczynając postępowanie uproszczone przeciwko osobie, która zwleka ze zwrotem pożyczonych pieniędzy, musi sporządzić pozew na formularzu urzędowym. Niestety, nie ma w tym przypadku wyjątków, osoba niepełnosprawna nie może w postępowaniu uproszczonym złożyć pisma (np. pozew) ustnie do protokołu. Ustawodawca w stosunku do osób niewidomych nie przewidział zwolnienia z obowiązku zachowania formy pisemnej. Kodeks postępowania cywilnego nie przewiduje również ustanowienia z urzędu adwokata lub radcy prawnego ze względu na niepełnosprawność osób, które w postępowaniu mogą wystąpić w charakterze strony.
Osoba niewidoma, chcąc uzyskać pomoc prawną w swojej sprawie powinna przeprowadzić następujące czynności:
- w sądzie właściwym, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy, na piśmie lub ustnie do protokołu złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części. Do wniosku obowiązkowo dołączamy oświadczenie o naszym stanie majątkowym;
- w sytuacji zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych w całości lub w części przez Sąd, można, tak jak w przypadku wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, na piśmie lub ustnie do protokołu złożyć wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Żądanie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego możliwe jest tylko w sytuacji uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych.
Osoba niewidoma, dla której ustanowiony został adwokat lub radca prawny korzysta od tej pory z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, który będzie zastępować osobę niewidomą przy każdej czynności w każdym stadium postępowania.
Do góry
Czy odwołując się od niekorzystnego wyroku, jako pracownik, ponoszę koszty sądowe?
Kwestię tę rozstrzyga Kodeks Postępowania Cywilnego oraz Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Stosownie do treści art. 463 kpc pracownik dochodzący roszczeń z zakresu prawa pracy nie ma obowiązku uiszczania opłat sądowych. Sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie decyduje o tych wydatkach, jednak obciążenie pracownika może nastąpić tylko w sytuacjach wyjątkowych.
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w art. 35 wprowadza obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej w wysokości 30 zł. od apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej i skargi o stwierdzenie nieważności prawomocnego orzeczenia bez względu na to czy postępowanie dotyczyło ustalenia stosunku pracy, czy odszkodowania w wysokości 20.000 zł. Dopiero kwota przewyższająca 50.000 zł. obliguje pracownika do uiszczenia opłaty stosunkowej w wysokości 5% wartości przedmiotu sporu. A zatem pracownik, który zdecydował się na zaskarżenie niekorzystnego dla siebie orzeczenia będzie musiał za wniesienie środka odwoławczego "zapłacić" 30 zł.
Należy zaznaczyć, iż praktyka sądowa na tym tle nie jest jednoznaczna, niektóre sądy wymagają uiszczania opłat przez pracowników, niektóre tego nie czynią. Sytuacja ta wynika, mówiąc kolokwialnie z młodego wieku ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Dopóki ustawa w tym zakresie nie zostanie znowelizowana lub Sąd Najwyższy kilkakrotnie i jednoznacznie zarazem, nie wypowie się w kwestii czy w sprawach z zakresu prawa pracy pracownika należy traktować zgodnie z zasadą generalną tj. zwolnieniem od kosztów w każdym stadium postępowania, czy też stosownie do treści art. 35 Ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przytoczonego powyżej, obarczając pracownika pewnymi kosztami, będzie dochodzić do rozbieżności w stosowaniu tych przepisów.
Do góry
Przegrałem sprawę o odszkodowanie w wysokości 73.000 zł. w dwóch instancjach. Wyrok jest prawomocny. Czy w tym przypadku przysługuje mi prawo wniesienia kasacji?
Zasadniczo tak, niemniej jednak należy zaznaczyć, iż skarga kasacyjna jako nadzwyczajny środek zaskarżenia jest bardzo rygorystyczny pod względem wymogów formalnych.
Pierwszą elementarną przesłanką zastosowania skargi kasacyjnej jest prawomocność orzeczenia sądu drugiej instancji, od którego zamierzamy wnieść ten środek zaskarżenia. Prawomocność w tym przypadku oznacza rozpatrzenie sprawy w dwóch instancjach np. w sądzie rejonowym jako pierwsza instancja i sądzie okręgowym jako druga instancja, który rozpatruje apelację od wyroku wydanego przez sąd rejonowy. Instancją odwoławczą od orzeczeń wydanych w pierwszej instancji przez sąd okręgowy jest sąd apelacyjny. Orzeczenie uznajemy za prawomocne w sytuacji, gdy nie przysługuje co do niego środek odwoławczy lub inny środek zaskarżenia (np. apelacja czy zażalenie).
Skarga kasacyjna stosownie do treści art. 3982 kodeksu postępowania cywilnego jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu jest niższa niż 50.000 zł., w sprawach rozpatrywanych przez sądy gospodarcze niższa niż 75.000 zł., a w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych niższa niż 10.000 zł. Jednakże w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, skarga kasacyjna przysługuje w sprawach o przyznanie i o wstrzymanie emerytury i renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. A zatem w sytuacji oddalenia lub odrzucenia przez sąd apelacyjny apelacji od wyroku oddalającego odwołanie od decyzji ZUS o przyznanie jakiejkolwiek renty lub emerytury, ubezpieczonemu przysługuje prawo do wniesienia skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna jest niedopuszczalna również w sprawach: o rozwód, separację, alimenty, o czynsz najmu i dzierżawy, o naruszenie posiadania, dotyczących kar porządkowych, świadectwa pracy i roszczeń z tym związanych oraz o deputaty lub ich ekwiwalent, a także rozpoznawanych w postępowaniu uproszczonym. Wniesienie skargi kasacyjnej jest niedopuszczalne również od wyroku unieważniającego małżeństwo lub stwierdzającego nieistnienie małżeństwa, jeżeli choćby jedna ze stron po uprawomocnieniu się wyroku zawarła nowy związek małżeński.
Skarga kasacyjna rozpatrywana jest przez Sąd Najwyższy w związku z tym, przed tym sądem obowiązuje tzw. przymus adwokacko-radcowski. Skarga kasacyjna nie może zostać wniesiona przez samą stronę, może to uczynić wyłącznie adwokat lub radca prawny reprezentujący stronę. Sąd Najwyższy jest "sądem prawa" badającym legalność, czyli zgodność z prawem zaskarżonego orzeczenia. Sąd Najwyższy rozpatrując skargę kasacyjną jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżenia. Powoływanie nowych faktów i dowodów przed Sądem Najwyższym jest niedopuszczalne.
Sąd Najwyższy nie rozpatruje sprawy merytorycznie, nie bada istoty sprawy, tylko czy doszło do naruszenia prawa materialnego lub procesowego.
Do góry
Czy możliwe jest przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę?
Przywrócenie terminu jest możliwe, jednak ku temu spełnionych musi być kilka warunków. Zgodnie z treścią art. 264 § 1 Kodeksu Pracy (dalej KP) odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę wnosi się do sądu pracy w ciągu 7 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę o pracę, a zatem jeżeli otrzymamy wypowiedzenie w dniu 03.01.2007 r. termin do zaskarżenia tego wypowiedzenia upływa 10.01.2007 r.
Jeżeli odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę złożyliśmy 15.01.2007 r., a więc 5 dni po terminie, to sąd oddali nasz wniosek jako spózniony, ale jeżeli wykażemy, że do opóznienia doszło bez naszej winy możemy ubiegać się o przywrócenie terminu.
Stosownie do treści art. 265 § 1 KP jeżeli pracownik nie dokonał - bez swojej winy - w terminie czynności, o których mowa w art. 97 § 21 i w art. 264, sąd pracy postanowi przywrócenie uchybionego terminu. Stosownie zaś do treści art. 265 § 2 KP wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu pracy w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. We wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu.
Podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy po stronie pracownika, który zamierza złożyć odwołanie. Okoliczności wskazane przez pracownika jako przyczyny uchybienia terminu powinny być uprawdopodobnione. Należy wskazać okoliczność przez którą nie doszło do dokonania czynności w terminie. Okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu może być np. pobyt w szpitalu. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy tak orzekł Sąd Najwyższy w postanowieniu z 12.02.1999 r. II UKN 667/98.
Na płaszczyznie prawa pracy możliwe jest również przywrócenie terminu do złożenia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę nawet po upływie 1 miesiąca. Jeżeli pracodawca nie dokonał wypowiedzenia umowy o pracę na piśmie bądz nie zawarł w wypowiedzeniu umowy o pracę na czas nie określony pouczenia o możliwości wniesienia odwołania do sądu albo nie podał przyczyny wypowiedzenie, to dopuścił się naruszenia art. 30 § 3, § 4 i § 5 KP. W związku z tym przywrócenie pracownikowi terminu do złożenia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę, jak też innych terminów przewidzianych w przepisach KP jest możliwe w każdym czasie, albowiem nie dopełnianie obowiązków przez pracodawcę nie może mieć ujemnych skutków dla pracownika.
Np. pracodawca wypowiedział nam na piśmie umowę o pracę w dniu 03.01.2007 r. Wypowiedzenie, dla nas niekorzystne, nie zawierało pouczenia o prawie odwołania do sądu pracy. Pracownik nie odwołał się do sądu, ponieważ nie znał 7-dniowego terminu, w którym należało dokonać tej czynności. Odwołanie od wypowiedzenia zostało złożone przez pracownika trzy tygodnie po terminie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Uzasadniając wniosek pracownik podał, iż z powodu braku pouczenia nie dokonał czynności w terminie. W takiej sytuacji sąd powinien postanowić przywrócenie terminu.
|
